Báo Tuổi Trẻ vào ngày hôm qua, dẫn lời Thứ trưởng Bộ LĐTBXH Phạm Minh Huân nói giữa hai phương án đến năm 2017 hay 2018 lương tối thiểu bằng mức sống tối thiểu còn phụ thuộc vào “sức khỏe” nền kinh tế. Không phải là “sang năm” nữa rồi, mà là “sang năm của sang năm” người lao động mới kỳ vọng được nghe lại lời hứa hẹn “sang năm”.
“Sang năm” là lời hứa mà người lao động được nghe từ cách đây 20 năm. Hồi ấy, năm 1993, như xác nhận của ông Lê Xuân Thành - Phó Vụ trưởng Vụ Lao động và Tiền lương Bộ LĐTBXH: “Năm 1993 ta đã đưa ra lộ trình là bây giờ đáp ứng 70% mức sống, rồi sau đó nâng dần lên, nhưng rồi do suy thoái kinh tế năm 1997 nên cải cách không thực hiện được”.
Tới năm 2012, người lao động lại nhen nhóm niềm hy vọng “sang năm” khi một đề án về tiền lương, xác định lộ trình điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng bảo đảm nhu cầu tối thiểu của người lao động điều chỉnh trong ba năm để đạt nhu cầu sống tối thiểu vào năm 2015, được Ban Chấp hành Trung ương kết luận vào tháng 5.2012. Niềm hy vọng ấy còn có cơ sở là những quy định của Bộ luật Lao động (sửa đổi) xác định rõ nguyên tắc lương tối thiểu phải đáp ứng nhu cầu tối thiểu.
Tuy nhiên, lại “do kinh tế khó khăn”, lộ trình này bị lùi.
Như thế nào là lương tối thiểu phải đáp ứng nhu cầu tối thiểu? Nói giản dị, đó là mức lương phải tính dựa trên tiêu hao năng lượng lao động và những nhu cầu không thể không có. Hay đơn giản hơn: Nếu lương tối thiểu không đủ đáp ứng nhu cầu tối thiểu, có nghĩa là người lao động mãi phải bán sức lao động nhưng thu về không bù được sức lao động đã bỏ ra.
Tình trạng tàn nhẫn ấy đang xảy ra từ suốt hơn 20 năm nay.
Và có lẽ sự tàn nhẫn ấy chỉ chấm dứt khi ít nhất lao động giá rẻ - đến mức người lao động phải “tự ăn thịt mình” - không còn được coi là một lợi thế trong thu hút đầu tư nước ngoài.
Điệp khúc “sang năm” ấy chỉ chấm dứt khi những nhà quản lý nhìn thấy sự thật người lao động “tự ăn thịt mình” còn tàn nhẫn và vô lý hơn nhiều so với khả năng, có hoặc không thể xảy ra - là các DN sẽ phá sản nếu đảm bảo lương tối thiểu đáp ứng nhu cầu tối thiểu.
Đào Tuấn (Lao Động)