Nhộn nhịp hoạt động văn nghệ

Còn nhiều vấn đề

Khi bước qua cái cửa xiêu của căn nhà xiêu, khi mắt chị còn chưa quen với cái không gian tối tăm bên trong nhà, cái mà chị nhìn rõ nhất là ánh mắt sáng quắc của thằng bé. Nó nằm cong queo trên giường, héo như một đứa trẻ lên năm. Xương nó nhô ra mẩu nào cũng bén ngót. Miệng liên tục đớp không khí, nước dãi ri rỉ chảy ra bên khóe môi sần sùi, thằng bé nối một sợi nhìn bền dai vào chị, hút chị đến ngồi với nó. Và từ đó, nó không buông tay chị ra nữa. Cứ níu lấy, cứ ghì chặt, mắt ầng ậc nước, cổ họng phát ra những âm thanh gru gru vô nghĩa… thằng bé tỏ ra quyến luyến không rời.

Bà mẹ xoắn quần ống cao ống thấp, chân rơi ra những mảng bùn khô, nói thằng nhỏ đã hai mươi mấy tuổi rồi, bà không nhớ rõ vì có nghĩa gì đâu, nó bao nhiêu tuổi thì mãi mãi như đứa trẻ như vầy thôi. Chị bỗng có cảm giác cách nắm tay này, cách nhìn da diết này là của một chàng trai. Máu mơ mộng trỗi dậy.

Nên chị nán thêm chút nữa trong khi những tình nguyện viên khác trong nhóm công tác xã hội đã lên xe ngồi chờ. Chị muốn biết thằng bé sẽ nói gì với chị. Cái sự chị sắp đi khiến nó kích động dữ dội, cơ thể co giật, mặt méo xệch, miệng há to và nước dãi chảy ra ròng ròng. Nó đang cố nói. Chị cố đợi một âm thanh khác với những tiếng gru gru tuyệt vọng. Chị ghé tai vào gần, rồi gần hơn nữa, đến nỗi tai chị gần như chạm môi nó.

Và nó nói bật thành tiếng. Bằng tất cả tinh lực.

Chị ra xe, quệt nước mắt chị gượng đùa, trời đất, tưởng đâu nó mê mình. Đùa, vì chị không mơ mộng đến vậy, chị mong nó nói “Ở chơi!”, nhưng suốt buổi ngồi với thằng bé, thấy nó nhìn mình khi dịu dàng khi rát bỏng, làm những cử chỉ khi trìu mến khi riết róng, chị không bao giờ tưởng tượng là nó nói “TIỀN!”.

Có người nghe chuyện nói đáng đời, ai biểu lãng mạn chi.

Nhớ hồi mới lấy chồng, chị mua tặng mẹ chồng ở quê cái nồi cơm điện. Mẹ đem cất vì “nấu cái này không có cơm cháy với nước cơm cho tụi nhỏ chan…”. Tặng mẹ mấy bộ đồ bà cũng khổ sở phân trần, “màu sáng quá má ra vườn sợ dính mủ chuối…”. Chị mua truyện tranh đem về cho bầy em, tụi nó háo hức cầm lên rồi hỏi bằng giọng háo hức hơn nữa, “chị hai có mua bánh mì không?”. Cứ trớt quớt vậy. Mỗi lần nhìn bình hoa vải chị mang về mẹ lấy túi ni lông bọc lại cho khỏi bụi, cho nó đỡ chói lên đơn độc giữa căn nhà vách lá, chị có chút mắc cỡ. Giờ thì chị chỉ mua đường, nước mắm… và chắc chắn chúng được hồ hởi đón nhận. Đôi lần chị thấy hơi cay đắng, đời người sao chỉ quẩn quanh với những thứ tầm thường bột ngọt, xà bông…

Trước hôm mẹ chồng qua đời, bà viết cái thư. Chị vừa đọc vừa khóc. Thư chỉ dặn chuyện tiền nong, đất đai. Lời cuối cùng, như chị vẫn thường quen đọc ở đâu đó, rằng “mẹ để lại muôn vàn tình yêu thương cho các con”, thì mẹ chồng chị viết “bỏ lỗi cho má, vì má mót được có nhiêu đó, chia cho tụi con hơi khó…”. Chị biết là mẹ thương con theo kiểu của mẹ, biết đâu còn nhiều hơn những bà mẹ kia, nhưng vẫn hơi bẽ bàng.

Biết là đời giờ ô trọc, nhưng chị thích mua vé đi tàu mơ mộng, không hay giờ tàu đó cũng chở vịt, gà… mất rồi. Lảo đảo xuống tàu mới biết tại mình hay tưởng mà ra nông nỗi. Có lần chồng chị dúi tiền vào túi kêu vợ đi mua kem dưỡng da tay. Chị sướng suốt buổi chiều, miệng tủm tỉm cười bâng quơ không đừng được. Sau đó anh còn khiến chị ràn rụa nước mắt khi bảo “nhìn cái tay nhăn nheo đi nhào trộn thức ăn là thấy hết ham, thấy mất ngon rồi…”

Chị ngồi ngắm mãi bàn tay, nghĩ, người ta nói yêu nó một câu thì có mất gì đâu. “Tôi xin người cứ gian dối, cho tôi tưởng người cũng yêu tôi…”, câu hát đã có thời chị ghét, sao giờ thấy đúng ý mình.

Các Bộ trưởng mới đều thừa nhận những yếu kém của cơ quan mình.

"Nhà nước làm đúng việc của nhà nước, không làm lẫn việc của doanh nghiệp và xã hội dân sự, Nhà nước phải minh bạch về mọi hoạt động của mình và có các quy định bắt buộc các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội dân sự cũng phải minh bạch. Đấy là nét tích cực có thể rút ra từ vài cuộc chất vấn các bộ trưởng lần này" - Nhận xét của chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A.

Các đại biểu quốc hội đã đặt ra rất nhiều câu hỏi cho Bộ trưởng Bộ Tài Chính Vương Đình Huệ trong buổi chất vấn ngày 24/11/2011.

Các câu hỏi xoay quanh 3 nhóm vấn đề: điều hành giá; quản lý tài chính công, nợ công; các vấn đề liên quan đến chống thất thu thuế và vấn đề hỗ trợ cho các doanh nghiệp. Nhìn chung Bộ trưởng trả lời rõ ràng, rành mạch và khá thuyết phục.

Xét về tỷ lệ thời gian cho chất vấn và trả lời chất vấn, thì có vẻ vấn đề điều hành, quản lý giá điện, xăng dầu chiếm ưu thế so với hai nhóm vấn đề còn lại. Thực ra, trong một nước có nền kinh tế thị trường, thì hai vấn đề sau mới chính là vấn đề chính, còn vấn đề điều hành giá chỉ là vấn đề phụ, không thể sánh nổi với vấn đề ngân sách, thu-chi của chính phủ và nợ công (vì đấy mới là việc chính của Quốc Hội và Bộ Tài chính). Thế nên còn phải phấn đấu nhiều để nước ta đạt được tư cách nền kinh tế thị trường!

Muốn sống, định cư, tìm cơ hội làm việc, kinh doanh thì vào Sài Gòn .

Muốn sáng tạo nghệ thuật thì …tìm chỗ khác . Chỗ nào thì tôi không biết nhưng Sài Gòn hôm nay khó có chỗ cho sáng tạo. Tôi – một người sinh ra , lớn lên và chắc chắn đi đâu cũng về lại Sài Gòn thấy mình đủ can đảm để nhận định điều ấy .

Có nghịch lý chăng khi Sài Gòn từng là nơi tiếp nhận nhanh nhất, sớm nhất những trào lưu triết học, nghệ thuật, văn chương, hội họa, âm nhạc của thế giới ? Nhưng đấy là chuyện xưa rồi.

Hôm nay, Sài Gòn vẫn đúng với vế đầu : Muốn sống, muốn định cư, muốn tìm cơ hội kinh doanh , kinh tế…Còn là nơi tiếp nhận những trào lưu sáng tạo e không đúng nữa. Thế những trường hợp này thì lý giải ra sao : Rất nhiều những nhạc sĩ Hà Nội thành danh hơn nữa ở Sài Gòn như Trần Tiến , Dương Thụ , Phú Quang vv…Rất nhiều những con ngừoi từng bị ruồng bỏ như Hoàng Hưng tác giả tập thơ “Ngựa biển”, người bị tù 4 năm chỉ vì trong tay có một tập thơ của Trần Dần hay Hoàng Cầm chi đấy , Ngọc Tân sau cuộc vướt biên bất thành, vẫn được đón nhận ở Sài Gòn ? Những họa sĩ tài danh Lưu Công Nhân, Bùi Quang Ngọc…Những nhà thơ như Phan Vũ vân vân và vân vân đều có mặt ở Sài Gòn ? Xin nói ngay đấy là những trường hợp để sống .

Công dân mới nhất, gần nhất chưa tròn 1 năm định cư ở Sài Gòn chính là nhà văn Nguyễn Quang Lập .Anh là người mà sự nghiệp, tên tuổi được tạo dựng từ nhiều nơi . Nay chỉ về Sài Gòn sống và làm việc.

Trở lại với sự sáng tạo. Câu chuyện được nghe kể lại rằng trong buổi tiệc trước khi tiễn những nhà văn của Hội Nhà Văn Thành Phố ra Hà Nội dự đại hội Nhà văn Việt Nam với vé máy bay và 1 triệu đồng bỏ túi tiêu vặt, ông Ba Đua – Phó bí thư thường trực Thành ủy, người phụ trách tư tưởng của Thành phố Hồ Chí Minh, ân cần gửi đi thông điệp đại ý: “Thành ủy rất quan tâm tới các nhà văn của thành phố. Hà Nội đã có rất nhiều tác phẩm thơ ca, âm nhạc . Hy vọng rằng các đồng chí sẽ có nhiều tác phẩm hay, đặc biệt là về Thành phố Hồ Chí Minh của chúng ta …” Thông điệp gửi gắm không có gì sai . Nó chỉ…chưa đúng thôi. Dư luận – trà dư tửu hậu của một vài nhà văn sau đó là: “ Thành ủy, Tuyên giáo, ông Ba Đua đừng chỉ đạo hay can thiệp vào việc sáng tác của chúng tôi là Sài Gòn sẽ có tác phẩm hay ngay thôi…” . Tuy vậy , thông điệp của ông Phó bí thư thường trực vẫn được tiếp nhận và thực hiện từ những nhà thơ, nhạc sĩ vốn nếu không chỉ đạo thì…không sáng tác được. Vẫn có những ca khúc về Sài Gòn nhưng “nghèo”thay, cũng chỉ loanh quanh với hình ảnh quen thuộc Bến Nhà Rồng và êm ái hơn tí là lác đác điểm xuyết hình ảnh vài hàng me xanh, có yêu đương tí chút và…hết. Tác phẩm vẫn có, nhưng tác phẩm ấy không sống nổi trong đời sống âm nhạc hàng ngày, nó chỉ có mặt trên truyền hình những dịp giỗ chạp, kỷ niệm gì đấy.

Thử đi tìm lời lý giải xa xôi hơn cho vấn đề “sáng tạo nghệ thuật” của Sài Gòn . Đấy là thành phố có một lịch sử đặc biệt cho những vấn đề đối đầu trong quá khứ , có “ ân oán “ giữa nhiều lực lượng văn hóa nghệ thuật .[ Ở đây không bàn đến lĩnh vực báo chí ]. Nếu thập niên 70 Sài Gòn có phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” của sinh viên học sinh mà đa số sẽ là thành phần lãnh đạo âm nhạc của Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay . Thì cũng có ngay bên cạnh nó phong trào “Du ca” mà nổi bật là nhạc sĩ Phạm Duy .Bên này hát , bên kia cũng hát; bên này nói về đồng bào dân tộc , bên kia cũng hát về quê hương đất nước chiến tranh…Họ mặc nhiên xem nhau là đối thủ trong lĩnh vực tư tưởng và chủ nghĩa. Đấy chỉ là một ví dụ trong nhiều ví dụ của Sài Gòn khi chưa thống nhất . Khi Hà Nội thực hiện chương trình “Nửa thế kỷ âm nhạc việt nam” vào thập niên 90, thì tên tác giả và tác phẩm được đề nghị có trong chương trình ca khúc “ Về miền trung – Bà mẹ Gio Linh” đã gây tranh cãi, đặc biệt ở Hội nhạc sĩ Thành phố khi ấy.[ Nhạc sĩ Phạm Duy thời điểm ấy cũng còn ở nước ngoài.] Kết quả , “ Nửa thế kỷ âm nhạc Việt Nam” không có tên cây cổ thụ Phạm Duy. Ngay chính nhiều ca khúc của Trịnh Công Sơn cũng trở thành đề tài thuyết trình ở các cơ sở Đoàn khi đã được cải biên theo tinh thần phê phán, châm biếm của một nhạc sĩ phong trào những năm đầu thống nhất. Sài Gòn có những vấn đề lịch sử để lại mà khó thể hòa hợp trong chỉ một thập niên.

Nhưng hôm nay đã là 37 năm. Lịch sử u buồn đã trôi xa. Nhiều ca sĩ Việt Nam bay trình diễn ở Hoa Kỳ như cơm bữa .Nhạc sĩ Phạm Duy đã về định cư tại xứ sở, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn qua đời cũng đã có tên đường . Nhưng vẫn còn đây đó chỗ này chỗ nọ những cái đầu còn đậm “ ân oán” cũ. Trường hợp Chế Linh , người về muộn hơn nhiều ca sĩ hải ngoại khác, dù có chút trục trặc ở Hà nội nhưng rồi vẫn có thể trình diễn.” Ông hoàng nhạc sến “vẫn không suôn sẻ khi chương trình trở về đất cũ Sài Gòn. Hãy tạm gác ở đây những chiêu, trò những mánh lới, thủ đoạn thường có và ngày càng lắt léo của giới bầu sô – show – biz.-Những chiêu trò để bán vé hay làm “ sập tiệm” lẫn nhau . Câu chuyện Chế Linh dường như còn ẩn chứa những vấn đề “ khó nói “ trên văn bản . Khó nói đến nỗi văn bản chính thức của Sở văn hóa – thông tin Thành phố chỉ ghi: “Chưa phù hợp với điều kiện của thành phố”. Cái cụm từ có vẻ dễ hiểu nhưng lại không dễ hiểu vì nó…mù mờ ? Câu hỏi đặt ra là: “ Nếu chưa phù hợp – thì chưa phù hợp điều gì với thành phố ? “ và “ Đến khi nào thì phù hợp ?” Câu hỏi vẫn còn nguyên đấy. Chuyện văn hóa ở Sài Gòn là chuyện quản lý và chỉ đạo, dù nơi khác cũng thế. Nhưng Sài Gòn còn những vấn đề khác cho dù 37 năm đất nước đã hòa bình, thống nhất.

Vậy thì hãy chọn Sài Gòn nếu ai muốn kinh doanh, tìm cơ hội học hành,làm giàu và để sống.

Còn muốn tìm môi trường sáng tạo hay đổi mới nghệ thuật – cá nhân tôi xin nói thật:

Quên đi !

Đỗ Trung Quân

Nguồn: Quê choa blog

…………………

[ * ] Một lời nhạc của ns Y Vân

10h sáng nay, sau phần trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đăng đàn trình bày báo cáo kinh tế – xã hội. Trong đó có 11 câu gửi Thủ tướng. Đề cập đến các vấn đề nóng như chủ quyền biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa, hỗ trợ ngư dân, làm luật biểu tình, khai thác khoáng sản. Dưới đây là phần ghi nhanh trả lời của Thủ tướng và toàn văn báo cáo giải trình trước Quốc hội.

Đại biểu Hoàng Hữu Phước và đại biểu Đỗ Văn Đương (phải) từng có những phát ngôn gây tranh luận

Công chúng đứng xem các nhà sư ở tu viện Maha Mya Muni, Mandalay biểu tình phản kháng ngày 15/11/2011.

Một người biểu tình cũng là tu sĩ, cầu nguyện trong khi những người khác tháo chạy do cảnh sát ném lựu đạn cay vào đám đông trong cuộc đụng độ trên con đường dẫn tới bộ Nội vụ, gần quảng trường Tahrir ở Cairo ngày 22.11.2011.

Đại biểu Thuyền hỏi: "Bộ trưởng cho biết khi nào bớt ùn tắc?". Bộ trưởng Thăng đáp: "Tôi chưa thể khẳng định".