Đúng 17h giờ, Bộ trưởng – Chủ nhiệm VPCP Vũ Đức Đam xuất hiện.
Bộ trưởng Vũ Đức Đam cho biết:
Ở cuộc họp báo thường kỳ trước, tôi đã truyền đạt ý kiến Thủ tướng yêu cầu UBND TP Hải Phòng báo cáo làm rõ 3 vấn đề trong vụ việc Tiên Lãng (Hải Phòng).
Hôm nay, 10.2, Thủ tướng Chính phủ đã chủ trì họp, nghe UBND TP Hải Phòng, các bộ ngành liên quan nêu ý kiến của mình. Tất nhiên, ý kiến của Thủ tướng liên quan tới vấn đề lớn.
Tôi xin chuyển lời của Thủ tướng tới toàn thể báo giới: Biểu dương, cám ơn anh em báo chí đã thông tin kịp thời, đầy đủ, đa dạng, phong phú, có nhiều bài phân tích, nhìn nhận ở nhiều góc độ về vụ việc, báo chí đã góp phần cùng cơ quan chức năng tìm hướng giải quyết vụ việc.
Thủ tướng mong báo chí tiếp tục góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước.
Thủ tướng cũng cám ơn các ý kiến rất xác đáng, tâm huyết của nhiều người dân, đặc biệt của nhiều đồng chí lão thành cách mạng, các chuyên gia đã bày tỏ quan điểm của mình về vụ việc. Các ý kiến này hoặc được gửi trực tiếp tới Thủ tướng, hoặc qua báo chí.
Tất nhiên, trong số hàng trăm bài báo, vẫn có một số bài báo còn phân tích ở những hướng nhìn chưa toàn diện, chưa nêu được bản chất của sự việc.
Tuy nhiên, việc chỉ đạo xử lý cũng còn một số điểm: Lãnh đạo TP chưa nhận thức đúng tính chất nghiêm trọng phức tạp của vấn đề nên chưa tập trung chỉ đạo ngay từ đầu để làm rõ đúng sai của tập thể và cá nhân. TP Hải phòng trước lần báo cáo này đã có 2 lần báo cáo nhưng các báo cáo chưa nghiêm túc và đầy đủ. Việc cung cấp thông tin thực hiện theo luật báo chí chưa tốt, chưa có người có đủ thẩm quyền cung cấp thông tin chính thống, đầy đủ, kịp thời cho báo giới. Thậm chí có cán bộ cấp thành phố, huyện phát ngôn tùy tiện thiếu thống nhất.
Bây giờ, tôi xin thông báo ý kiến kết luận của Thủ tướng:
1. Thứ nhất, đây là một vụ việc xảy ra đáng tiếc, mặc dù có những nguyên nhân khách quan, nhưng chủ quan là do sự yếu kém của chính quyền huyện Tiên Lãng, xã Vinh Quang trong công tác quản lý sử dụng đất, công tác cưỡng chế thu hồi đất và cả việc giao đất.
UBND huyện Tiên Lãng có hai quyết định (QĐ) giao đất cho ông Đoàn Văn Vươn (1993), tại thời điểm đó, QĐ này là phù hợp. Tới QĐ 220 (1997) giao bổ sung 19,3ha đất cho ông Vươn thì QĐ này về mặt thẩm quyền là đúng và phù hợp với thực tế sử dụng đất. Tuy nhiên, QĐ chưa đúng với quy định của Luật đất đai về việc giao đất, sử dụng đất. Đây là QĐ không đúng pháp luật.
Việc thu hồi đất: 2 QĐ thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng (số 460 và 461) đều với lý do là hết thời hạn sử dụng đất, sau khi thu hồi giao cho xã Vinh Quang xử lý. Trong khi thực tế, ông Vươn vẫn đang sử dụng diện tích đất đó (mặc dù ông Vươn đang cho thuê một phần diện tích đất là không đúng), nhưng ông Vươn vẫn đang sử dụng đất đó. Không có một văn bản nào nêu ông Vươn sử dụng đất đó với mục đích khác với nuôi trồng thủy sản. Vì thế 2 QĐ thu hồi đất này đều sai nếu chiếu theo quy định của Luật Đất đai ban hành năm 2003.
2. Thứ hai, việc cưỡng chế thu hồi đất không đúng pháp luật
Do việc thu hồi đất là không đúng nên việc ra QĐ cưỡng chế thu hồi đất đương nhiên là không đúng pháp luật. Mặt khác, nội dung QĐ cưỡng chế thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng có sai phạm như: không xác định ranh giới cụ thể, không kiểm kê tài sản trên diện tích đất thu hồi…, việc thu hồi đất diễn ra vào thời điểm sát Tết cổ truyền cũng không phù hợp.
Việc tổ chức cưỡng chế thu hồi càng có nhiều sai phạm, vì vậy đã gây ra hậu quả trong việc cưỡng chế.
3. Thứ ba, về việc phá dỡ ngôi nhà của ông Đoàn Văn Quý có sự chỉ đạo của một số lãnh đạo chính quyền địa phương. Thủ tướng khẳng định: Đây là vi phạm hình sự, cơ quan chức năng phải khởi tố, điều tra xét xử nghiêm minh theo pháp luật.
Sau khi xảy ra vụ cưỡng chế, UBND TP Hải Phòng đã tổ chức sửa sai. Thành ủy Hải Phòng đã tiến hành tổ chức họp báo, đình chỉ công tác một số cán bộ liên quan, công khai nhận trách nhiệm trước Bộ Chính trị vì đã để xảy ra những sai phạm. Mặc dù Hải Phòng đã trực tiếp chỉ đạo, xử lý vụ việc, nhưng việc xử lý này vẫn còn một số điểm:
- Lãnh đạo TP HP chưa nhận thức đúng tính chất phức tạp của vấn đề ngay từ đầu nên chưa tập trung làm rõ trách nhiệm, đúng sai của các cá nhân liên quan. Trước báo cáo cuối, Hải Phòng có 2 báo cáo, nhưng đều chưa nghiêm túc và chưa đầy đủ. Việc cung cấp thông tin cho báo chí cũng chưa được thực hiện tốt, chưa có người có đủ thẩm quyền để cung cấp thông tin chính thống và kịp thời cho báo giới. Thậm chí có việc cán bộ lãnh đạo cấp huyện, TP phát ngôn tùy tiện, thiếu thống nhất.
Nguyên nhân chủ quan, các thiếu sót thuộc về UBND TP Hải Phòng, huyện Tiên Lãng và xã Vinh Quang
Còn nguyên nhân khách quan: Do luật Đất đai gần đây nhiều lần bổ sung, sửa đổi. Riêng Luật đất đai 2003 có trên 400 văn bản dưới luật hướng dẫn thực hiện, vì vậy có nhiều văn bản chồng chéo, mâu thuẫn. Trong khi thực tế diễn ra có nhiều điều mà luật chưa kịp cập nhật, theo kịp. Cộng với năng lực quản lý đất đai cấp cở sở còn bất cập nên công tác quản lý đất đai còn nhiều vấn đề. Các vụ khiếu kiện về đất đai chiếm trên 70% các vụ khiếu kiện, đến nay còn nhiều vụ kéo dài, chưa thể xử lý dứt điểm. Đó cũng là lý do BCH TƯ Đảng sẽ tiến hành tổng kết việc thực hiện Luật Đất đai, qua đó rà soát, phát hiện những bất cập, kiến nghị các cơ quan liên quan để tiến hành sửa đổi, cập nhật.
Qua vụ việc này, Thủ tướng kết luận yêu cầu:
1. Hải Phòng (HP) trước hết phải chỉ đạo thu hồi một cách đúng pháp luật những QĐ trái pháp luật của UBND huyện Tiên Lãng về việc thu hồi, cưỡng chế thu hồi đất với diện tích đất đã giao cho ông Đoàn Văn Vươn.
2. HP phải chỉ đạo TAND TP Hải Phòng, huyện Tiên Lãng kiểm điểm nghiêm túc việc xét xử hành chính đối với vụ việc này, do TAND huyện Tiên Lãng đã có bản án xét xử đối với khiếu nại của ông Vươn về QĐ 461. TANDTC khẳng định cả hai cấp tòa này đều vi phạm luật tố tụng trong xét xử, đã rút hồ sơ vụ việc lên tòa tối cao.
3. HP phải xử lý các vi phạm về sử dụng đất của ông Vươn trong quá trình sử dụng đất được giao. HP phải chỉ đạo việc làm các thủ tục cần thiết theo đúng quy định của pháp luật để ông Vươn có thể tiếp tục sử dụng đất đã được giao theo đúng quy định của pháp luật.
4. HP có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan bảo vệ pháp luật khởi tố điều tra, xét xử nghiêm minh việc phá dỡ nhà ông Quý, đình chỉ ngay các cán bộ đã chỉ đạo phá dỡ nhà ông Đoàn Văn Quý .
5. Chỉ đạo các cơ quan bảo vệ pháp luật đưa ra xét xử vụ việc giết người, chống người thi hành công vụ xảy ra, xem xét các tình tiết giảm nhẹ cho các đối tượng có hành vi sai trái do các QĐ thu hồi và cưỡng chế sai trái gây ra.
6. HP phải yêu cầu lãnh đạo huyện Tiên Lãng và xã Vinh Quang kiểm điểm vì đã liên quan tới việc ra quyết định cưỡng chế, thu hồi đất trái pháp luật.
7. Ở cấp TP, phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm về việc chấp thuận việc cưỡng chế thu hồi đất không đúng pháp luật. Kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm về việc chậm làm rõ đúng sai trách nhiệm của các cá nhân, báo cáo chưa đầy đủ, nghiêm túc với Thủ tướng, phát ngôn còn thiếu chính xác và thống nhất gây bức xúc trong dư luận.
8. Lãnh đạo HP phải kiểm điểm rút kinh nghiệm sâu sắc qua vụ việc, qua đó rà soát lại công tác quản lý đất đai, không để xảy ra những vụ việc tương tự, sớm ổn định tình hình, hoàn thành các mục tiêu của TP đã đề ra.
9. HP phải làm khẩn trương, nghiêm túc, sớm báo cáo kết quả cho Thủ tướng.
Với các bộ, ngành TƯ, qua vụ việc này Thủ tướng yêu cầu:
- Các tỉnh, TP trong cả nước phải rà soát lại việc quản lý sử dụng đất đai, nhất là việc cưỡng chế, thu hồi đất đai.
- Phải giải quyết tốt khiếu nại tố cáo của nhân dân về việc quản lý sử dụng đất đai.
- Bộ TNMT phải rà soát khẩn trương, tổng kết các chính sách về quản lý, sử dụng đất đai.
- Bộ Tư pháp phải xây dựng thể chế về ban hành các QĐ hành chính một cách thống nhất và rõ ràng.
- TANDTC phải xem xét thủ tục tái thẩm với các QĐ, bản án của TAND TP HP và huyện Tiên Lãng đối với vụ việc này.
—————————-
Đúng 17h45 phút, cuộc họp kết thúc sau khi Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Vũ Đức Đam thông báo xong toàn bộ nội dung cuộc họp do Thủ tướng chủ trì trước đó cùng ngày..
Tường thuật của phóng viên Kiều Minh- Báo Dân Việt
Dưới đây là phần tường thuật từ blog Nhà văn Nguyễn Quang Vinh..
Trong phòng họp báo Tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (đường Lê Hồng Phong) chuẩn bị nghe kết luận của Thủ tướng, các phóng viên đã tề tịu, hồi hộp, háo hức, căng thẳng.
Lần đầu tiên, Thủ tướng Việt Nam mở rộng ý kiến tham khảo đến các đại sứ hoặc phó đại sứ, hoặc tham tán chính trị các nước xin ý kiến phản hồi về kết luận Thủ tướng. Đây là thông tin riêng của Khoai Lang. Thế mới biết, vụ việc Tiên Lãng nghiêm trọng và có ảnh hưởng to lớn đến uy tín quốc gia như thế nào. Các ý kiến của các Đại sứ các nước sẽ được trích đăng trên web Chính phủ.
Giới bình luận cao cấp cho rằng, hành động này của Chính phủ Việt Nam đã chứng tỏ Chính phủ Việt Nam chắc chắn sẽ xử lý tới nơi tới chốn vụ Tiên Lãng và cũng là cách show hàng với các nhà tài trợ Quốc tế.
17h50: Buổi thông báo kết luận của Thủ tướng kết thúc. Bây giờ đến phần chất vấn của các nhà báo
17h41: Thủ tướng cũng yêu cầu TP Hải Phòng khẩn trương thực hiện ý kiến chỉ đạo và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Thủ tướng CP cũng đề nghị các tỉnh thành phố trên cả nước rà soát lại công tác thu hồi đất đai, phải đảm bảo đúng quy định pháp luật; khi cần thiết phải cưỡng chế là bình thường, nhưng phải làm đúng pháp luật. Đề cao hơn nữa những tố cáo của công dân về quản lý đất đai. Đối với vụ việc tại xã Vinh Quang, ông Đoàn Văn Vươn đã khiếu nại nhiều năm, nếu tập trung giải quyết thì đã không xảy ra sự việc này. Bộ TNMT phải chủ trì cùng các Bộ ngành khẩn trương rà soát và đưa ra kiến nghị luật đất đai phù hợp với thực tiễn.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp nghiên cứu đề xuất việc ban hành quyết định hành chính chính của các cấp
Thủ tướng cũng yêu cầu TAND tối cao xem xét giám đốc thảm đúng pháp luật bản án của TAND TP Hải phòng và TAND huyện Tiên Lãng liên quan tới vụ việc này”.
17h40: ”Ở cấp lãnh đạo TP phải kiểm điểm làm rõ trách nhiệm: Về việc chấp thuận cưỡng chế không đúng pháp luật của UBND huyện Tiên Lãng, vì huyện đã báo cáo và được thành phố đồng ý cưỡng chế; Thứ hai là khi sự việc xảy ra thì xử lý chưa triệt để, báo cáo chưa nghiêm túc, chưa đầy đủ với Thủ tướng, cung cấp thông tin chưa rõ ràng, gây bức xúc trong dư luận. TP Hải Phòng cũng phải rà soát lại công tác quản lý đất đai, để không xảy ra những vụ việc tương tự”.
17h37: ”Lãnh đạo TP Hải Phòng có trách nhiệm kiểm điểm xử lý tổ chức, cá nhân xã Vinh Quang và huyện Tiên Lãng trong việc cưỡng chế thu hồi đất và phá dỡ nhà của ông Đoàn Văn Vươn”.
17h36: “Trong quá trình sử dụng đất ông Đoàn Văn Vươn cũng có những vi phạm về quy định sử dụng đất đai mà chưa được xử lý triệt để. TP Hải Phòng phải làm các thủ tục cần thiết theo quy định của pháp luật để ông Vươn có thể tiếp tục sử dụng khu đất được giao, nhưng phải đúng quy định pháp luật; đưa ra xét xử những đối tượng phá dỡ nhà ông Đoàn Văn Vươn; Đình chỉ công tác với những người chỉ đạo phá nhà ông Vươn; khẩn trương đưa vụ án giết người ra xét xử, xem xét tới các tình tiết giảm nhẹ.
17h28: “Nguyên nhân sai phạm chủ yếu thuộc về chính quyền huyện Tiên Lãng, xã Vinh quang là chủ yếu. Nhưng cũng có một lý do khách quan, pháp luật đất đai của chúng ta đã nhiều lần sửa đổi, và có hàng trăm văn bản hướng dẫn thực hiện. Hệ thống pháp luật đất đai ở nước ta bây giờ khá đồ sộ, mặc dù nhiều văn bản nhưng còn nhiều vấn đề trồng chéo, mâu thuẫn, cho nên trong thực tiễn quản lý và sử dụng đất đai có nhiều tình huống chưa được diều chỉnh rõ ràng trong văn bản quy phạm pháp luật. Do đó có khó khăn trong xử lý, cùng với đó là năng lực của cán bộ ở địa phương còn nhiều bất cập.
Các vụ khiếu kiện về đất đai chiếm trên 70% về các vụ khiếu kiện, cho tới nay còn nhiều vụ chưa xử lý dứt điểm. Đó là lý do Ban chấp cháp hành TƯ chỉ đạo tích cực xử lý, Chính phủ cũng đang tổng hợp để sửa đổi luật đất đai.
17h23: ”Tôi xin nói thêm, báo chí nêu thủy sản trong đầm của ông Vươn bị đánh bắt trộm. Theo báo cáo của cơ quan công an, ông Vươn đã thuê người thu hoạch trước khi cưỡng chế.
Sau khi xảy ra sự việc UBND TP Hải phòng đã tổ chức nhiều biện pháp khắc phục hậu quả. Ban Thường vụ thành ủy đã thống nhất một số giải pháp cụ thẻ, đình chỉ chức vụ một số cán bộ liên quan, Ban thường Vụ đã công khai nhận trách nhiệm trước Bộ chính trị, ban bí thư, trước nhân dân vì để xảy ra sự việc.
Tuy nhiên, việc chỉ đạo xử lý cũng còn một số điểm: Lãnh đạo TP chưa nhận thức đúng tính chất nghiêm trọng phức tạp của vấn đề nên chưa tập trung chỉ đạo ngay từ đầu để làm rõ đúng sai của tập thể và cá nhân. TP Hải phòng trước lần báo cáo này đã có 2 lần báo cáo nhưng các báo cáo chưa nghiêm túc và đầy đủ. Việc cung cấp thông tin thực hiện theo luật báo chí chưa tốt, chưa có người có đủ thẩm quyền cung cấp thông tin chính thống, đầy đủ, kịp thời cho báo giới. Thậm chí có cán bộ cấp thành phố, huyện phát ngôn tùy tiện thiếu thống nhất.
17h22: Liên quan tới việc hủy hoại tài sản, phá dỡ của ông Đoàn Văn Vươn, theo báo cáo thì có sự chỉ đạo của một số lãnh đạo chính quyền địa phương, đây là việc vi phạm pháp luật. Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng điều tra làm rõ, xử lý nghiêm minh theo pháp luât.
17h20: Với vấn đề cưỡng chế thu hồi đất, ông Vươn khiếu nại quyết định 461 không đúng quy định pháp luật. Quyết định thu hồi không đúng nên quyết định cưỡng chế cũng không đúng pháp luật.
Mặt khác, quyết định cưỡng chế của UBND huyện Tiên Lãng không đúng pháp luật, không kiểm kê tài sản trên diện tích đất thu hồi, có một số điểm pháp luật không cấm nhưng theo phong tục Việt Nam thì không phù hợp, như cưỡng chế gần Tết cổ truyền. Việc cưỡng chế càng sai phạm, gây hậu quả như báo chí đã nêu, gây thương vong cho những người làm công tác cưỡng chế.
17h14: UBND TP Hải phòng và các Bộ ngành đã trả lời trực tiếp vào các câu hỏi Thủ tướng đặt ra. Cuộc họp đã nghe đại diện ý kiến của các tổ chức liên quan và Thủ tướng đã đi đến kết luận:
Thứ nhất, đây là một vụ việc rấ đáng tiếc, mặc dù có nguyên nhân khách quan, nhưng trong đó có nguyên nhân chủ quan và yếu kém của chính quyền huyện Tiên Lãng, của xã Vinh Quang trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, đặc biệt là giao đất và cưỡng chế thu hồi đất.
Cụ thể, với việc giao đất: UBND huyện Tiên Lãng đã có hai quyết định giao đất, QĐ 447 ban hành giao 21ha đất cho ông Đoàn Văn Vươn 14 năm. Tại thời điểm đó theo luật đất đai 1987 phù hợp. Nhưng tới quyết định số 220 giao bổ sung 19,3ha đất, về mặt thẩm quyền thì đúng và phù hợp với mục đích sử dụng đát. Tuy nhiên, quyết định chưa đúng với quy định về Luật đất đai, có thể nói ngắn gọn đây là quyết định không đúng pháp luật.
Việc thu hồi đất, các quyết định 460 và 461 thu hồi đất của ông Vươn đều neu lý do là hết hạn, và giao cho một phòng của huyện Vinh Quang quản lý. Nhưng trên thực tế ông Vươn đang sử dụng đất đó, mặc dù một phần đất của ông Vươn cho thuê là không đúng.
Nhưng ông Vươn cũng đang sử dụng phần lớn nuôi trồng thủy sản. Ông Vươn vẫn có nhu cầu sử dụng. Không có một văn bản nào của cơ quan nhà nước chuyển đổi mục đích sử dụng khu đất đó nuôi trồng thủy sản sang mục đích khác, nên quyết định là trái pháp luật.
Theo luật đất đai 2003 thì khu đất này chỉ thu hồi trong 5 trường hợp, nhưng quyết định thu hồi đều không rơi vào 5 trường hợp. Cả hai quyết định vừa nêu trên đều không đúng quy định pháp luật
17h12: ”Trước hết tôi xin chuyển lời của Thủ tướng chính phủ biểu dương và cảm ơn anh em báo chí đã thông tin rất kịp thời, đa dạng, phong phú, có nhiều bài phân tích đa chiều về vụ việc. Điều đó đóng góp cùng các cơ quan chức năng đưa ra kết luận. Thủ tướng rất mong báo chí ngày càng đóng góp nhiều hơn vào sự nghiệp phát triển chung cả nước, đặc biệt là vấn đề phát triển kinh tế đất nước.
Thủ tướng cũng cảm ơn những ý kiến rất xác đáng của nhiều người dân, đặc biệt là các lão thành cách mạng, các chuyên gia bày tỏ sự ủng hộ, gửi trực tiếp tới Thủ tướng hoặc qua báo giới.
17h10: Ông Vũ Đức Đam cho biết: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã nghe lãnh đạo thành phố Hải Phòng, các Bộ ngành báo cáo về vụ thu hồi đất của gia đình ông Đoàn Văn Vươn như Mặt trận Tổ quốc, Hội nông dân… để có kết luận. Tôi xin thông báo với báo chí về kết quả của buổi làm việc:
17h07: Ông Vũ Đức Đam nói: “Như chúng ta đã biết, đây không phải là cuộc họp báo. Lần trước tôi đã yêu cầu UBND TP Hải Phòng rà soát lại và báo cáo thủ tướng về 3 vấn đề rất cụ thể về vụ cưỡng chế tại xã Vinh Quang huyện Tiên Lãng Hải Phòng…
Thứ nhất, việc giao đất, thu hồi đất đúng, sai ở điểm nào, trách nhiệm thuộc cơ quan nào?
Thứ hai, việc tổ chức cưỡng chế có đúng quy định của pháp luật không, trong quy định của pháp luật khi nào sử dụng cưỡng chế và cách tiến hành cưỡng chế có đúng không?
Thứ ba là việc tài sản như ao cá, nhà của ông Vươn bị phá huỷ hoại như báo chí nêu, ai có chủ trương và chỉ đạo của ai, cấp nào?
Thủ tướng không chỉ dừng ở ba việc đó mà còn xem xét xử lý trách nhiệm ở cấp thành phố Hải Phòng và trách nhiệm cung cấp cho báo giới thế nào. Ở Hải Phòng đã có báo cáo, ngoài ra các cơ quan khác cũng đã cử các đoàn đi giám sát, nắm bắt thông tin”.
17h05: Ông Vũ Đức Đam, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ bước vào phòng họp. Buổi thông báo kết luận của Thủ tướng về vụ cưỡng chế bắt đầu.
16h55: Trong phòng họp Trung tâm Hội nghị quốc tế lúc này đã có gần 30 phóng viên, từ nhiều cơ quan báo chí khác nhau.