Nhưng chuyện gì, chuyện ra sao, đầu cua tai nheo ra sao, bình tĩnh kể nghe xem nào. Uống hớp nước đi, kể đi, đừng nóng giận quá dễ hại tâm can. Ừ thì nói.

Chả là cái vụ 4 chiếc tàu hải giám Trung Quốc vào vùng biển Trường Sa (lưu ý là Trường Sa chứ không phải Hoàng Sa nhé) thuộc chủ quyền nước ta quậy phá. Ta phái tàu cảnh sát biển ra, hai bên đấu với nhau thế nào chưa rõ, nhưng sau đó thằng Tàu công bố một cái video clip rất mất dạy. Chẳng đặng đừng, cơ quan ngôn luận chính thức của Việt Nam, tức TTXVN, đã lên tiếng cãi lại. Sư nói sư phải, vãi nói vãi hay. Còn dư luận thì bàn tán om sòm.

Vụ này, tôi thấy có điều cần trao đổi, nhất là vấn đề chủ động thông tin, trách nhiệm của người giữ vai trò cho phép mở miệng.

Trước hết cần đặt câu hỏi “tại sao khi nhà cầm quyền Trung Quốc tiến thêm một bước hung hăng bằng cách điều cùng lúc 4 tàu hải giám ra vùng biển Trường Sa của Việt Nam “làm nhiệm vụ”, tuyên bố công khai trên Tân hoa xã, trên Nhân dân nhật báo, Hoàn cầu thời báo, trên đủ loại phương tiện truyền thông, qua cả người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lưu Vi Dân thì về phía Việt Nam, ngoài phản ứng của ông Lương Thanh Nghị, gần như báo chí, truyền thông không có phản ứng gì tức thì?”. Có vẻ như hệ thống báo chí, thông tin nước nhà nhất nhất chờ chỉ đạo từ trên, nên rất thụ động. Người dân biết được hành động khiêu khích trắng trợn ấy của Trung Quốc chủ yếu qua báo đài nước ngoài và các mạng xã hội. Vậy thì đừng trách họ nếu thông tin bị xuyên tạc, lợi dụng.

Vùng biển quần đảo Trường Sa là thuộc chủ quyền Việt Nam, nếu nhà nước, quân đội Việt Nam có điều tàu cảnh sát biển hoặc tàu hải quân ra đó làm nhiệm vụ cũng là chuyện bình thường và hợp đạo lý, luật pháp, chả có gì phải giấu giếm. Sao người dân chỉ biết sự hiện diện của tàu ta sau khi video clip đểu được Trung Quốc công bố? Sự chậm trễ cố ý như thế chả khác gì nhận sai về mình, lạy ông tôi ở bụi này, làm ngay cả nhân dân trong nước lẫn dư luận, bạn bè quốc tế hồ nghi hành động chính đáng của chúng ta.

Vụ “đụng độ” giữa tàu cảnh sát biển Việt Nam với 4 tàu hải giám Trung Quốc, hầu như người dân không được biết cụ thể. Tàu VN có làm điều gì vi phạm đâu mà phải giấu? Cảnh sát biển bảo vệ chủ quyền ngay chính vùng biển của nước mình mà cũng phải bưng bít ư? Chả nhẽ đó là biển Trung Quốc? Và xấu hổ nhất là đợi cho đến khi Trung Quốc tung ra video clip thì những người phụ trách truyền thông của ta mới phản ứng lại một cách rất yếu ớt, chậm chạp, theo kiểu nói cho có, thậm chí hơi khôi hài: “chúng tôi bác bỏ thông tin tàu hải giám Trung Quốc “chặn đuổi” tàu công vụ của Việt Nam tại khu vực quần đảo Trường Sa”. Từ vị thế chính nghĩa, chủ động, với kiểu cách thông tin như thế, VN đã tự đặt mình vào thế bị động, bị chê trách, lên án; nhường quyền chủ động, thế thượng phong cho Trung Quốc. Nếu do thói làm việc vô trách nhiệm thì sẽ không nghiêm trọng lắm, nhưng nếu ai đó cố ý trong việc này nhằm mục đích có lợi cho Trung Quốc, chúng ta cần phải lật mặt, làm rõ, lên án. Là một công dân, tôi ít nhiều vẫn còn tin rằng đảng cầm quyền, nhà nước ta có sách lược mềm dẻo, khéo léo để không đẩy quan hệ giữa hai nước đến thế đối đầu không có lợi; đang chờ thời cơ, điều kiện thuận lợi để giành lại chủ quyền biển đảo. Tuy nhiên, tùy từng trường hợp mà cân nhắc, chứ cứ để kẻ nào đó lộng hành, mất lòng dân như trường hợp trên thì quả là rất nguy hiểm.

Hãy học lại bài học cách đây 48 năm. Khi Mỹ liên tiếp ngày này ngày khác cho tàu khu trục Maddox vào vịnh Bắc bộ, sát bờ biển ta khiêu khích, binh chủng hải quân (khi đó chưa phải quân chủng) ngày 2.8.1964 đã điều ngay 3 tàu phóng lôi 333, 336, 339 ra đánh đuổi, mặc dù chịu tổn thất khá nặng nhưng đã bắn bị thương Maddox, đuổi được nó ra khỏi vùng biển miền Bắc. Ngay tối 2.8 và ngày 3.8, đài Tiếng nói Việt Nam và báo Nhân Dân đã tường thuật chi tiết, công bố thông tin, giúp nhân dân vừa nắm được tức thời mưu đồ kẻ thù, vừa cảm phục tinh thần chiến đấu hy sinh của bộ đội, khơi dậy tinh thần cách mạng, sẵn sàng chiến đấu của hàng triệu người. Đó chính là sức mạnh mềm của cách mạng mà những người được giao quyền công bố thông tin đã thấu hiểu và thực hiện xuất sắc. Họ nắm vững nguyên tắc mà bác Hồ đã chỉ đạo “luôn phải công khai và chủ động”, phải minh bạch các thông tin có lợi cho cách mạng, cho nhân dân. Có như vậy mới tạo được sự đồng lòng, đoàn kết nhất trí của toàn đảng toàn dân trong sự nghiệp thiêng liêng bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Nay thì hậu sinh của họ làm hoàn toàn ngược lại. Buồn thay.

Khi tôi viết những dòng này, các cơ quan ngôn luận Trung Quốc cho biết tàu hải giám của chúng vẫn đang thực thi nhiệm vụ trên vùng biển quần đảo Nam Sa (Trường Sa của VN). Có lẽ nhiều người đã hình dung được cái kết cục lăng loàn như thế, trong đó có phần đóng góp không nhỏ của những kẻ cố tình bưng bít thông tin nhằm có lợi cho “bạn vàng”.

*Ghi thêm: Tôi viết bài này xong từ tối 5.7 nhưng mãi đến khuya 6.7 mới đưa lên “cờ lốc” cá nhân được bởi các nhà cung cấp dịch vụ, chả biết theo chỉ đạo của ai, ngăn chặn quyết liệt, tôi không thể vào “nhà” mình, dù mình “có đầy đủ bằng chứng và cơ sở pháp lý” về chủ quyền. Và sẽ có nhà yêu nước chân chính nào đó vặn tôi rằng cứ leo lẻo nói chặn này chặn nọ, sao vẫn đưa bài lên được đấy thôi. Xin thưa, vẫn đưa lên được, nhưng phải nhờ người am hiểu tường lửa tường nước chỉ cho cách vượt đó, chứ không thì còn dài cổ. Lẩn thẩn nghĩ, chính những “chặn tặc” này cũng cùng giuộc với bọn tay sai Trung Quốc mà tôi đã đề cập ở trên thôi.

6.7.2012

Nguyễn Thông

Theo Nguyễn Thông blog

Năm 2002, sau khi 11 đoàn công tác đặc biệt của Chính phủ xuống địa phương- với kỳ vọng mà báo chí bấy giờ gọi là “thượng phương bảo kiếm”- để đôn đốc việc giải quyết khiếu tố, Tổng Thanh tra Nhà nước bấy giờ là Tạ Hữu Thanh đã nói tới 2 vấn đề cốt tử trong việc giải quyết khiếu tố đất đai. Đó là vấn đề quản lý “lỏng lẻo”, gây ra tình trạng lộn xộn. Và “Người dân cứ đòi theo giá thị trường. Còn chính quyền theo giá quy định”. Năm 2002, có 284.638 lượt công dân thực hiện khiếu tố với 60% là liên quan đến đất đai. Tổng Thanh tra đã nhắc đến việc “phải đền bù theo giá thị trường có định hướng” như là một giải pháp căn cơ để gỡ nóng.

Tới kỳ họp Quốc hội vừa rồi, báo cáo giải quyết kiến nghị cử tri đã đưa ra một con số “trời biển” giữa “giá nhà nước” và “giá nhân dân”. Chẳng hạn trong khi giá đền bù thấp nhất chỉ 4 ngàn đồng/m2 thì nhà đầu tư sau đó có thể bán ra thị trường với giá 50 triệu đồng/m2.

Trong suốt 10 năm qua, cái “giá thị trường có định hướng” mà ông Tạ Hữu Thanh nhắc tới hầu như chưa tiến được bước nào. Có chăng chỉ là một cách nói khác “sát với giá thị trường”- như lời Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải phát biểu, cũng trong kỳ họp vừa rồi. Và sự “sát” này cũng mới chỉ là dự định, nằm trong dự kiến bỏ khung giá đất của Chính phủ.

Thanh “Thượng phương bảo kiếm” đã được trao từ cách đây 10 năm. “Chênh lệch đến phi lý giữa giá đền bù và giá bán ngoài thị trường”- một trong những thủ phạm của khiếu tố, cũng đã được chỉ tên. Nhưng thế thôi.

Thế nên sau 10 năm, tình hình còn “tình hình” hơn với 1,6 triệu lượt người khiếu tố trong các năm 2008-2011. 70% liên quan đến đất đai. Và đặc biệt, xuất hiện những điểm nóng như Tiên Lãng, Dương Nội, Văn Giang- mà những báo cáo, những ý kiến chính thức khẳng định: “Bắt đầu có sự đối lập hoàn toàn giữa nhân dân với chính quyền, thậm chí chính quyền sử dụng vũ lực để đàn áp, cưỡng chế thu hồi đất của dân”.

Sự đối lập cho thấy chênh lệch, dù là “trời biển” giữa “giá nhà nước” và “giá nhân dân” chỉ là một mặt của vấn đề. Năm 2008, báo cáo của Hội Nông dân chỉ rõ 5 nguyên nhân của tình trạng khiếu tố gay gắt liên quan đến lĩnh vực đất đai: Chưa thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, không công khai minh bạch quy hoạch, đầu tư dự án, thu hồi đất đai, giải toả đền bù. Chính sách đền bù chưa đồng bộ, thống nhất, công bằng. Chưa có chính sách cụ thể để đảm bảo đời sống cho người dân có đất bị thu hồi. Một số cán bộ cán bộ có thái độ quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, tiêu cực. Trong quá trình thực hiện dự án, chưa coi trọng công tác tuyên truyền, vận động mà chủ yếu sử dụng biện pháp hành chính. Khi xảy ra khiếu kiện mới yêu cầu các đoàn thể tham gia giải quyết, làm cho công tác tuyên truyền bị động, lúng túng.

Tất cả những điểm này- đúng bản chất vấn đề- nhưng không mới hơn so với tình hình năm 2002. Và cũng chẳng khác gì tình hình hiện tại, tình hình mà Tổng Thanh tra Chính phủ đương nhiệm Huỳnh Phong Tranh nói một cách “văn hoa” hơn là “Có cả chủ quan và khách quan”.

Có người nói nguyên nhân của “10 năm không đổi” là do những thanh “Thượng phương bảo kiếm” bị rỉ sét, không chém được ai, không thay đổi được gì. Nhưng chính xác nguyên nhân phải thuộc về “lá gan” của người cầm kiếm, thuộc về “trái tim” của người trao kiếm.

Đào Tuấn

Theo Đào Tuấn blog

Trước ngày biểu tình, tôi có gửi chuyển cho bạn bè và người thân bài viết của giáo sư Ngô Đức Thọ, đầu đề thư điện tử, tôi viết như sau « CN 1/7 : to be or not to be », và mở đầu như vầy : « Từ Bi hay Không Từ Bi để cho Trung Quốc mời thầu thăm dò dầu khí trên 9 lô thuộc Vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ! ».

Nhưng tóm lại, tôi đã thật buồn.

Xin kể thêm chi tiết tôi thực sự chứng kiến.

Sáng chủ nhật 1.7.2012, tôi đi bộ từ nhà ở Ngã Bảy, lúc 6 giờ, mua hai bịch sữa đậu nành và một cái bắp luộc cho bữa ăn sáng, rồi đi tản bộ thể dục đến Công viên 30/4 (^*). Tôi đã có cảm tình với không khí « không Công An, không ba-ri-e » – so với năm ngoái – khi đi qua ngã tư Nguyễn Đình Chiểu – Phạm Ngọc Thạch nơi có Lãnh sự quán Trung Quốc (cũ). Tôi chọn một ghế đá ở Công viên 30/4 trên vỉa hè chẵn đường Lê Duẩn (chẵn là phía Phạm Ngọc Thạch, lẻ là phía Nhà thờ Đức Bà). Tôi uống sữa và ăn bắp luộc, ít lâu sau tôi thấy một ông xe ôm chở hai người đàn bà khoảng 40 tuổi ăn vận bà ba kiểu miền Nam, xuống xe trước mặt tôi, với bao nhiêu túi xách nylon lỉnh kỉnh. Họ bắt đầu mở các túi ra : ly cốc bằng nhựa, ống hút, chai sữa, sữa hộp, hộp cà phê sữa đặc… Tôi nghĩ họ tranh thủ cuộc biểu tình buôn bán nước giải khát kiếm tiền. Nhưng tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy một trong hai người đàn bà (chắc là chỉ huy) nói chuyện với một Công An có vẻ là cấp chỉ huy. Và tôi lại ngạc nhiên hơn nữa khi họ mang hai ly cà phê đến cho hai thanh niên ngồi cách tôi hai ghế đá (hai thanh niên này đã đi lại trước mắt tôi mấy lần trước khi ngồi lại ở ghế đá đó). Thì ra những thanh niên này là CA chìm. Tôi bắt đầu quan sát. Loại thanh niên như vậy có quá nhiều, cứ từng cặp hai người đi với nhau nói chuyện. Ôi Công An chìm còn quá nhiều so với lần biểu tình năm ngoái, tôi bắt đầu mất cái cảm tình vừa có về « biểu tình lần này được phép » và linh cảm họ đã « chuẩn bị » !

Một lúc sau, có hai thanh niên – một nam một nữ – dừng lại trước mặt tôi. Chị thanh niên hỏi tôi : « Thầy đi biểu tình ? » – cô ấy gọi tôi bằng thầy, chắc vì tôi vẫn mặc quần áo và đeo túi xách màu lam cư sĩ Phật Giáo. « Tôi đi biểu tình ». « Vậy mời thầy sang bên kia đường, đông người hơn ». Tôi đứng dậy theo họ sang vỉa hè lẻ, đã có khoảng hơn chục thanh niên, nhiều người mang các tấm biểu ngữ được cuộn tròn. Họ không mang cờ Việt Nam. Sang đường, chị thanh niên mời tôi ngồi trên ghế đá và còn nói với tôi « Sắp tới có cả Hòa thượng Thích Quảng Độ sẽ đến », như vậy là những thanh niên ở chỗ này đi biểu tình theo lời kêu gọi của HT Thích Quảng Độ mà tôi cũng đã đọc trên mạng. Tôi ngồi quan sát CA chìm, không nói chuyện với ai. Một lúc sau, một anh thanh niên xem đồng hồ, nói 8g15 rồi, chúng ta bắt đầu đi. Tất cả đứng lên, hướng về phía Nhà thờ Đức Bà và trương các biểu ngữ ra. Có biểu ngữ tiếng Việt, có biểu ngữ tiếng Anh.

Họ vừa căng biểu ngữ ra thì rất nhiều CA chìm và nổi đổ xô đến, giật biểu ngữ, la hét. Nhóm thanh niên cãi lại, cứ một thanh niên thì bị hai, ba CA xúm lại, kéo lê tới chiếc ô tô cũng vừa chạy tới nơi (loại Ford Transit 16 chỗ, có cửa lùa mở ngang hông). Tôi không mang biểu ngữ nên chẳng ai động chạm tới ông già. Tôi lùi lại cái ghế đá tôi vừa rời bỏ để xem cảnh tượng hỗn loạn này mà ngao ngán. Nhiều người lấy máy ảnh hay điện thoại di động ra chụp liền bị CA nhào tới đòi khám. Một thanh niên vừa bấm máy thì bị CA đòi coi, anh ta bỏ chạy và kêu cứu. Người đi xe máy trên đường Lê Duẩn ngừng lại vì hiếu kỳ, theo dõi cảnh bắt bớ la hét. Một cặp đi xe máy, cô vợ ngồi sau lấy máy ra chụp, bị CA chìm giật máy, cô ta chạy xuống xe đòi… (Tuy nhiên, cũng có vài người chụp ảnh và quay phim công khai : tôi thấy CA chìm đến hỏi rồi để họ tiếp tục, chắc là người « phe ta ». Thấy rõ lúc này có một phụ nữ đứng ra lệnh, chỉ huy đám CA chìm).

Thật là tệ hại, trắng trợn, hèn hạ hơn năm ngoái nhiều !

Vài phút sau, một người chạy tới tôi, mừng rỡ. Hóa ra là một bạn đồng nghiệp cũ, từng làm với cùng cơ quan với tôi. Chúng tôi ngồi trên ghế đá hàn huyên. Anh bạn đưa máy ảnh cho một phụ nữ đi qua, nhờ bà chụp cho hai anh em. Chị ta sợ hãi, từ chối. Anh bạn vui vẻ vì đã chụp được cảnh đàn áp này, xin phép về sớm để làm video clip đưa lên mạng.

Tôi ngồi nán lại mười phút rồi đảo qua một vòng công viên 30/4 ra đường Pasteur ra về. Vừa đến góc Pasteur – Lê Duẩn thì một xe tải CA đổ xuống hai chục Thanh niên Xung phong áo xanh để « chiếm lĩnh trận địa » vỉa hè Lê Duẩn, cứ 5 mét một người, tôi nghĩ chắc còn chuyện gì khác, như biểu tình bằng xe máy hay sao, nên ngồi lại chờ xem. Tôi gợi chuyện với TNXP trẻ măng trước mặt tôi : « Các anh thật sung sướng… ». « Cháu bị triệu tập phải làm nhiệm vụ, buồn muốn khóc ». Tôi ngạc nhiên thấy anh ta nói vậy. Tôi nói người dân chỉ biểu tình ôn hòa, ủng hộ Luật Biển và phản đối Trung Quốc mời thâù 9 lô trong vùng thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam, tại sao các anh lại đàn áp. « Thế các anh nghĩ gì về việc Trung Quốc mời thầu 9 lô trên biển ? ». « Dã tâm Trung Quốc ai cũng đều biết, nhưng người Việt Nam không hiền đâu… Hồi chiến tranh phụ nữ miền Nam lấy thắt lưng ra đánh giặc… ». Thì ra là vậy, Nhà Nước sợ dân, sợ các bà mẹ Miền Nam « không hiền » đâu : anh ta đã được « học » cả điển tích này để tẩy não, sẵn sàng « thẳng tay đàn áp biểu tình, chống lật đổ là mục tiêu chính » ! Tôi thở dài, uể oải bước đi ra về trên lề phải đường Pasteur dòng xe chạy một chiều…

Nhưng đi đến ngã tư Nguyễn Thị Minh Khai thì thấy một đoàn người đi ngược lại, trên làn dành cho xe đạp phía bên kia đường, tôi liền băng sang đường để nhập vào đoàn, đi trở lại Công viên 30/4. Biểu tình đây rồi. Đoàn chỉ có một lá cờ đỏ sao vàng, không ai mang biểu ngữ cả, và chỉ thấy hô một khẩu hiệu duy nhất « Hoàng Sa Trường Sa Việt Nam » (^**. Đến ngã tư Pasteur – Hàn Thuyên thì tất cả Công An sắc phục và thường phục ở Công viên 30/4 đổ xô đến chặn lại. Lúc đó tôi mới thấy Giáo sư Tương Lai, Luật gia Lê Hiếu Đằng quay mặt lại nói với đoàn biểu tình. Giáo sư Tương Lai nói chúng ta hô câu « Người Việt Nam yêu nước muôn năm » rồi giải tán. Tôi quay trở về đường cũ thì gặp André Menras Hồ Cương Quyết đang nói chuyện với vài người tham gia. Tôi bắt tay ông ta, chào bằng tiếng Pháp, rồi đi tiếp.

Trên đây, tôi chỉ ghi nhanh những gì chính mình đã thấy và nghe.

Theo Diễn Đàn

* Là vườn hoa nằm giữa Dinh Độc Lập (cũ) và Nhà thờ Đức Bà, có trục đối xứng là đại lộ Lê Duẩn (Thống Nhất cũ), hai bên là đường Alexandre de Rhodes và đường Hàn Thuyên (chú thích của Ban biên tập).

** Theo các bản tin và hình ảnh được phổ biến rộng rãi, Công an chìm nổi đã cướp giật các biểu ngữ của đoàn biểu tình, trừ biểu ngữ của André Menras (xem bài J’ai manifesté le 1er juillet à Saigon ). Về sự hình thành của đoàn biểu tình này, xem bài của nhà thơ Đỗ Trung Quân : Thêm một ngày nữa trong đời)

Cách đây hơn 22 năm, sau sự cố Thiên An Môn, tôi ngồi tán gẫu với ba anh trí thức trẻ người Hoa ở một quán cà phê nhỏ đường Nam Kinh, trung tâm Thượng Hải. Đề tài sôi nổi là xã hội Trung Quốc sẽ biến đổi như thế nào và bao giờ thì “biến cố” này sẽ xẩy ra? Anh lạc quan nhất cho rẳng chỉ 2 năm nữa, TQ sẽ có một thể chế mới và nền kinh tế thị trường sẽ chủ đạo các nguồn tài lực của quốc gia. Anh khác thì bi quan, tiêu cực…cho rằng TQ sẽ không thay đổi cho đến khi Thế Chiến Thứ Ba xẩy ra và sau khi TQ mất 1/3 dân số. Anh còn lại theo đạo Trung Dung của cụ Khổng, nghĩ rằng quy trình thay đổi thể chế sẽ mất khoảng 20 năm với những bước nhỏ và chậm. Tôi chỉ ngồi cười không bình luận.

Hỏi lý do, tôi trả lời, “ các anh yêu nước thì đương nhiên phải băn khoăn bức xức. Tôi là người ngoại cuộc, sắp về lại Mỹ. Chuyện TQ đến bao giờ mới thay đổi chắc chắn là một đề tài thú vị; nhưng không ai ngoài người Hoa thao thức vì nó.”

Hai mươi năm sau, tôi lại ngồi cùng một số bạn người Việt ở Cafe LaFayette tại khách sạn Continental. Một anh nói là trời sắp sáng chưa, hay đang còn giữa đêm? Tôi đùa là đêm mới bắt đầu.

Cũng như với đất nước, một cử động nhỏ gì của người mình yêu đủ làm đầu óc quay cuồng trong bão lốc. Một nụ cười kéo ngày nắng dài ra và tô xanh biển rộng. Một giọt nước mắt biến đêm thành vô tận và ánh trăng sao khô héo dật dờ? Một tin vui về sáng tạo và đổi mới làm đôi chân tuổi trẻ bước nhanh hơn trong công việc. Một tin xấu về lãng phí và quan liêu làm đôi vai chùng xuống trong những quán nhậu để quên đời. Tình yêu đất nước đã làm bao nhiêu người trong chúng ta mất ngủ?

Câu hỏi tôi nhận nhiều nhất từ các bạn BCA là bao giờ thì bình minh sẽ đến hở chú?

Năm ngoái khi ghé qua Shanghai, tôi gặp lại anh bạn “bi quan” của tôi ngày nào. Anh đã vào Đảng và đang làm bí thư cho một huyện khá lớn ở Lanzhou. Anh bây giờ ở khách sạn Ritz-Carlton khi về Shanghai, xài toàn hàng hiệu và hãnh diện với quê hương TQ, nơi có nhiều tỷ phú đô la nhất Á Châu. Hỏi thăm về anh bạn “lạc quan”, anh cho biết bạn ấy đã di cư qua Canada và đang dạy học ở một đại học tại Toronto. Còn anh bạn theo chủ nghĩa Trung Dung đã tự tử cách đây hơn 10 năm rồi.

Tôi bâng khuâng, có lẽ anh ta đã không đợi nổi sau một đêm dài vô tận….

Cụ thể, theo thông báo của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam sau cuộc họp Chính phủ tháng 6, dự kiến của Bộ Tài chính sẽ là trả lương cho công chức “nằm vùng” tại DNNN. Công chức này sẽ chịu trách nhiệm theo dõi, báo cáo mọi hoạt động, quyết định, diễn biến… của ban lãnh đạo DNNN nhằm phát hiện sớm các rủi ro cũng như các quyết định “liều” của những nhân vật như Phạm Thanh Bình, Dương Chí Dũng…

Mới nghe thì có vẻ như đó là quyết sách mang tính đột phá, có thể giúp trấn an dư luận về hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Song nếu nhìn lại thì các cơ chế đại diện, giám sát như thế đã triển khai nhiều lần mà chưa khi nào có sự đánh giá toàn diện cả.

Cụ thể, ngay Hội đồng Quản trị (HĐQT) – nay là Hội đồng Thành viên – tại DNNN thì đều là người của Nhà nước cử đến đại diện cho phần vốn của Nhà nước tại DNNN. Trong HĐQT một số DNNN lớn (như dầu khí) còn có thành viên là thứ trưởng đương chức; ngoài ra cơ cấu còn có phân công người giữ vị trí trưởng ban kiểm soát, tức là tất cả những con người này đều có nhiệm vụ theo dõi, bảo toàn và phát triển phần vốn của DNNN.

Hơn thế, ngoài các thiết chế thuộc về nội bộ DNNN, mới đây Bộ Tài chính còn lập ra một DN “đặc thù” chuyên giám sát và quản lý phần vốn tại DNNN theo mô hình DN, là SCIC. Loại DN này vừa cấp vốn theo hình thức đầu tư (thông qua mua cổ phần, cổ phiếu, góp vốn…), vừa cử người đến trực tiếp đại diện cho phần vốn của Nhà nước, có trường hợp còn kiêm luôn vị trí điều hành.

Tuy nhiều cơ chế “đại diện” như vậy, song vừa qua đã xảy ra hàng loạt “sự cố” gây mất vốn nhà nước mà nguyên nhân chính từ phía người “đại diện”. Nhà nước mất tiền, người “đại diện” bị đi tù hoặc truy nã, dân thì bức xúc… hết vụ nọ đến vụ kia nhưng rồi không ai chỉ ra đích danh nguyên nhân chốt của vấn đề. Đó chính là vì các vị “đại diện” đều không phải là người bỏ vốn ra kinh doanh nên vì nhiều lý do, họ đã không làm tốt chức năng đại diện một cách thực chất.

Vậy thì phương án “cài người” mà Bộ Tài chính đang dự kiến sẽ vẫn chỉ là một loại “bình mới, rượu cũ” mà thôi.

Phương án khả dĩ nhất vẫn là đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, đa dạng hóa thành phần các “ông chủ” của DNNN; áp đặt các phương thức công khai, minh bạch như các công ty đại chúng (loại đang niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán) để các nhà đầu tư nhỏ, dân chúng giám sát.

Theo Bút Lông Site

Tại buổi họp báo ngày 5-7 của Bộ Tài chính, Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ đề án thành lập tổng cục giám sát và quản lý vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.

Mục tiêu là để giám sát việc sử dụng vốn và kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn, tổng công ty.

Ông Tuấn cho biết rất đồng tình với nhận định cho rằng cơ chế quản lý tài chính, quản lý kinh doanh đối với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước thời gian qua chưa thống nhất, thiếu hiệu quả. Do vậy, cần thiết xây dựng hệ thống chính sách, phương thức thực hiện giám sát vốn, tài sản nhà nước trong tập đoàn, tổng công ty. Quản lý không chỉ là vốn của nhà nước mà cả vốn vay. Bên cạnh việc giám sát vốn nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty, cơ chế giám sát quá trình quản lý kinh doanh của các doanh nghiệp này cũng cần phải hoàn thiện để buộc phải công khai tài chính, đảm bảo cạnh tranh, bình đẳng với các doanh nghiệp ngoài nhà nước. Do đó, tổng cục giám sát và quản lý vốn tài sản nhà nước ra đời sẽ giám sát một cách thường xuyên, định kỳ và kịp thời phát hiện những bất cập sai sót trong quản lý vốn của nhà nước tại các doanh nghiệp.

Cử 80 cán bộ Bộ Tài chính biệt phái xuống doanh nghiệp

* Để phát hiện kịp thời những sai sót trong sử dụng vốn nhà nước trong các doanh nghiệp nhà nước, tổng cục này sẽ có “chiêu” gì?

- Bộ Tài chính sẽ cử 80 cán bộ biệt phái xuống các tập đoàn, tổng công ty. 80 người này vẫn là công chức của Bộ Tài chính, không ăn lương của doanh nghiệp.

* Vừa qua, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước đã công bố kết quả thanh tra tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước làm ăn không hiệu quả, gây thất thoát hàng ngàn tỉ đồng. Ông nhận định vấn đề này thế nào?

- Về con số thất thoát 30.000 tỉ đồng đã công bố, chúng tôi cho rằng đây là những vấn đề cần phải đánh giá. Thực tế, sai phạm về pháp luật thuế chỉ là một phần nhỏ, còn có những vấn đề sai phạm khác như do thủ tục hành chính. Ví dụ, Tập đoàn Dầu khí VN có sai phạm khoảng 18.000 tỉ đồng. Trong đó, 15.600 tỉ đồng là đầu tư cho các dự án dầu khí khai thác ngoài nước. Đây là nhiệm vụ quan trọng được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền. Cái thiếu sót ở đây là khi sử dụng nguồn vốn này, Tập đoàn Dầu khí VN chưa bổ sung cập nhật. Hay gần 2.000 tỉ đồng là vốn cổ phần hóa của các công ty con chưa được nộp về. Nói như thế để thấy con số 30.000 tỉ đồng được công bố là thất thoát thì thực chất phần lớn không bị mất mà do doanh nghiệp chưa nộp về kịp thời.

Giải quyết 7 tập đoàn, tổng công ty

* Với những tập đoàn làm ăn không hiệu quả, chủ trương sắp tới phải làm thế nào?

- Hiện nay, số liệu thống kê, nhìn chung vốn chủ sở hữu là 653.000 tỉ đồng thì tỉ lệ vốn vay trên vốn chủ sở hữu bằng 1,67 lần. So với các nước thì tỉ lệ này không cao. Nhưng cái đáng quan tâm là có bảy tập đoàn, tổng công ty có tỉ lệ đi vay gấp 5-7 lần vốn chủ sở hữu. Do vậy, để hạn chế rủi ro, tới đây cần phải giải quyết bảy đơn vị này. Định hướng là đẩy mạnh cổ phần hóa để nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp.

* Thực tế sự bất bình đẳng giữa tập đoàn, tổng công ty và các doanh nghiệp ngoài nhà nước thế nào?

- Trong khi tập đoàn, tổng công ty sử dụng 653.000 tỉ đồng vốn nhà nước thì ở khu vực ngoài nhà nước khi sử dụng vốn, họ phải chịu sức ép rất lớn về lãi vay. Hơn nữa, toàn bộ lợi tức sau thuế của 653.000 tỉ đồng này cơ chế hiện nay cho để lại các tập đoàn, tổng công ty tái đầu tư, có năm là khoảng 100.000 tỉ đồng. Rõ ràng khi sử dụng vốn nhà nước, anh không bị sức ép về chi phí vốn, đồng thời hằng năm anh được bổ sung nguồn tài chính lớn mà không có lãi suất. Điều này chỉ ra rõ là sự chưa bình đẳng với các thành phần kinh tế khác mà cũng không tạo ra áp lực buộc tập đoàn, tổng công ty phải nâng cao hiệu quả hoạt động. Mặt khác, không tính được hiệu quả thực của các tập đoàn vì thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn thì lại giãn thời gian khấu hao. Đây là vấn đề cần phải xem xét, nghiên cứu để có cơ chế chính sách tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng buộc tập đoàn, tổng công ty phải cạnh tranh và bình đẳng với các doanh nghiệp ngoài nhà nước.

LÊ THANH ghi

Theo Tuổi Trẻ

Việt Nam lại đang có một tuần dồn dập các sự kiện ngoại giao, đánh dấu những bước chuyển hướng phù hợp trong quan hệ quốc tế nhưng cũng làm nổi bật lên các vấn đề nội trị gay cấn.

Có vẻ như ngoại giao Việt Nam càng khởi sắc thì các vấn đề quản trị kinh tế bên trong và điều hành xã hội lại càng lộ rõ sự yếu kém.

Tìm câu giải thích cho nghịch lý này là cách lý giải sức mạnh tiềm tàng của đất nước và những cản trở nghiêm trọng cho quá trình cải cách chính trị bên trong mà thảo luận về Hiến pháp đang mở ra ít nhiều cơ hội.

Đối ngoại khởi sắc

Việt Nam nay không chỉ là điểm đến của các ‘bạn cũ’ như Bắc Hàn, Cuba sang học hỏi kinh nghiệm cải tổ mà còn là nơi các lãnh đạo Anh Mỹ đến để bàn thảo các chủ đề an ninh vùng và đối tác chiều sâu.

Một phần, sự thành công này là nhờ yếu tố ‘thiên thời’: Việt Nam những năm qua đã kiên trì và nhất quán tận dụng tối đa vị thế địa chính trị chiến lược ở Đông Nam Á giữa lúc Phương Tây ngờ vực đà vươn lên của Trung Quốc.

Nhưng ngành ngoại giao Việt Nam cũng đã và đang tích hợp được yếu tố con người: một thế hệ các nhà ngoại giao trẻ hơn, được đào tạo bài bản hơn đang có mặt ở các nước Phương Tây và Đông Nam Á để triển khai chính sách liên kết, hội nhập.

Trong số các bộ trưởng đương nhiệm, người nắm ngành ngoại giao, ông Phạm Bình Minh nổi bật lên nhờ tài ngoại ngữ và phong thái đĩnh đạc, chuyên nghiệp mà kín đáo, không ồn ào như một số vị khác.

Quân đội Việt Nam cũng tham gia vào ngoại giao quốc phòng với các tuyên bố và hành độ cụ thể, rõ ràng, khiến dư luận quốc tế an tâm, nể trọng.

Hơn nữa, chính nhờ yếu tố môi trường khó khăn, có cạnh tranh mãnh liệt mà các nhà hoạt động ngoại giao Việt Nam, dù trong lĩnh vực dân sự hay quân sự, phải bật lên được để vượt qua thách thức.

Chưa kể ở bên ngoài, các tiêu chuẩn từ ngôn ngữ, giao tiếp truyền thông đến quy định luật pháp quốc tế khiến họ phải học hỏi và nhanh chóng thích ứng.

Lấy ví dụ trong chủ đề Biển Đông, họ luôn phải theo dõi sát sao dư luận và phản ứng của chính giới từ Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines, Hoa Kỳ, Úc tới Malaysia, Indonesia và cả Campuchia.

Khi phát biểu, họ cũng phải nỗ lực về trí tuệ và ngôn từ để xứng với tầm vóc của câu chuyện.

Nhưng bên cạnh đó, những người làm ngoại giao Việt Nam cũng có Công ước Luật biển Quốc tế làm chuẩn, và được hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp từ ý kiến tham vấn của nhiều giới trí thức quốc tế, gồm cả các nhân sĩ Việt Kiều.

Đầy chuyện ‘rùng mình’

Trái lại, bức tranh xã hội Việt Nam như trình bày trên chính truyền thông nước này liên tục khiến người xem người đọc ‘giật mình’, “rùng mình’, ‘ngạc nhiên’, ‘sửng sốt’, ‘hốt hoảng’, ‘sốc’ hay ‘điếng người’, như một bình luận của trang Viet-Studies gần đây.

Truyền thông và báo chí ngập những chuyện dâm tục, thiếu chuyện nghiêm túc.

Giao thông chật cứng các vấn đề và ồn ào phát ngôn nhưng kẹt về giải pháp.

Giáo dục và y tế đều chứa chất các bệnh kinh niên không lối ra.

Đại biểu Quốc hội lo bàn chuyện xử lý mua bán dâm thay vì chất vấn các tập đoàn lỗ hàng tỷ USD và chính sách sai khiến doanh nghiệp phá sản hàng loạt.

So sánh với đối ngoại thì có thể thấy các vấn đề nghiêm trọng trong điều hành kinh tế, trong an ninh xã hội nội bộ của Việt Nam đến từ chỗ giới quan chức từ cấp bộ xuống địa phương hoạt động thiếu các quy tắc và chuẩn mực rõ rệt.

Có chức có quyền rồi thì gần như làm gì cũng được, nói gì cũng được và lâu không ai dám cãi lại nên phản ứng xấu hổ cũng mất đi.

Môi trường quan chức thiếu cạnh tranh và thiếu cơ chế giám sát làm xuống cấp cả trình độ và ứng xử của một loạt nhân vật ‘kỹ trị’, có học hành ở Phương Tây về vốn từng gợi ra hy vọng (nay đã tan) về một phong cách lãnh đạo khác.

Quán tính dùng vũ lực và bạo lực nhà nước để quy kết dân quyền và dân sinh vào chuyện hình sự đang khiến Việt Nam có nguy cơ dịch xa các tiêu chuẩn quốc tế.

Ổn định xã hội tại Việt Nam nhiều khi được định nghĩa theo nhãn quan của công an, chứ chưa được xây dựng trên nền tảng nhà nước pháp quyền với tư pháp tách biệt ra khỏi hành pháp và lập pháp.

Trong tình hình này, một trong những hướng đi cho Việt Nam là đem các tiêu chuẩn quốc tế về thiết chế xã hội vào định lượng các vấn đề nội bộ.

Một Việt Nam ngày càng hội nhập chắc chắn không nên tiếp tục đề cao cách diễn giải ‘đặc thù’ cho những vấn đề nhiều nước khác đã trải qua mà cần rút tỉa bài học từ những giai đoạn phát triển tương tự của họ.

Nhìn ra bên ngoài, Việt Nam đúng là ‘ước gì được nấy’ với lộ trình từ bình thường hóa quan hệ với Phương Tây, vào Asean, gia nhập WTO, tới chỗ xây dựng quan hệ sâu rộng với Hoa Kỳ, Anh Quốc.

Thế giới dành thời gian cho Việt Nam hơn 20 năm qua là để quốc gia này hồi sức sau thời chiến tranh và tự cải tổ nhằm hội nhập và tiến bộ hơn nữa.

Nếu coi thời gian quý báu này là dịp kiếm chác, hoặc câu giờ, né tránh cải cách quyết liệt thì các chính khách Việt Nam sẽ không chỉ tiếp tục bị các vấn đề nội bộ thách thức mà sẽ còn làm thất vọng bạn bè, đồng minh quốc tế.

Lúc đó, cơ hội nhiều năm mới có một lần để được Việt Nam vươn lên văn minh, hiện đạ̣i và trở thành một cường quốc khu vực sẽ bị tuột đi.

Nguyễn Giang

Nguồn: BBC

“Nhà đèn” vẫn một mực khẳng định “phương án tăng chưa được tính tới”. Rồi quyết định bất ngờ được đưa ra, nhắm đúng vào thời điểm lạm phát vừa có dấu hiệu hạ nhiệt cũng khiến dư luận bất ngờ. Thêm vào đó, đến giờ ngành điện cũng chưa đưa ra lý giải nào về cơ sở tăng giá, ngoại trừ thông báo sẽ tăng giá phát đi tối 29-6 – chưa đầy 2 ngày trước đợt tăng”- Bộ trưởng Đam nói.

Thực ra, cơ sở của việc tăng giá đã được EVN rào đón từ lâu. Nào là giá than bán cho điện tăng. Nào là chuyện giá cả đầu vào cái gì cũng tăng. Và tất nhiên, cả tỷ lệ tổn thất cũng tăng.

Thế nên câu chuyện tăng giá điện không đơn giản chỉ là “khéo”, hay “không khéo”.

Bởi cùng với việc tăng giá, rất ngẫu nhiên, tỷ lệ tổn thất điện năng được báo chí phanh phui, với mức 9,2% của năm 2012. Tuổi trẻ đã tính toán ngay rằng với tổng sản lượng 118 tỷ kWh, lượng điện tổn thất sẽ lên tới 11 tỷ kWh.

Con số 9,2% của “thực tại” khiến dư luận không thể không nhắc lại quyết định 275 của Thủ tướng Chính phủ ban hành cách đây 7 năm. Năm 2006, Thủ tướng đã yêu cầu ngành điện phải giảm tỷ lệ tổn thất này xuống mức 8% vào năm 2010. Tuy nhiên, đến năm 2009, EVN trịnh trọng trình lên bản đề án Giảm tổn thất điện năng giai đoạn năm 2009-2012 với “lời đề nghị khiếm nhã” xin tăng tỷ lệ tổn thất lên 9%. Cụ thể, EVN đề xuất tỷ lệ tổn thất năm 2010 là 9%, năm 2011: 8,9% và năm 2012 là 8,8%.

Sau 7 năm, lộ trình tăng giá vẫn được EVN “đến hẹn lại tăng”. Duy chỉ lộ trình giảm tổn thất gần như vẫn dậm chân tại chỗ, nếu như không nói là ngày càng tồi tệ. 9,2%. Và bây giờ là tăng giá điện để bù cho “tổn thất”.

Nghĩ cũng lạ lùng. Ngoài việc phải chịu một tỷ lệ tổn thất cao nhất nhì thế giới, những người Việt đang sống trong thời kỳ suy thoái đang phải trả tiền túi cho những yếu kém trong quản lý của ngành điện. Những người mua hàng, không được phép mặc cả, phải trả tiền cho phần hàng hóa mà họ không hề được sử dụng.

Nhưng sự phi lý không phải chỉ ở câu chuyện “điên nặng”. Khung giá nước, tăng tối đa lên 18.000 đồng/m3 cũng đã được Bộ Tài chính “bật đèn xanh” để có thể “tăng bất cứ lúc nào” kể từ sau 1-7.

Còn tệ hơn cả điện, tỷ lệ thất thoát nước, chẳng hạn ở TP HCM, lên tới 38,42%. Theo Tuổi trẻ, số tiền “trôi theo dòng nước” mỗi ngày thấp nhất 2,8 tỷ, cao nhất 6,4 tỷ. Tức là 2 nhà máy nước 1.000 tỷ cỡ Tân Hiệp chỉ sản xuất ra để…thất thoát. Tức là những “người tiêu dùng thông thái” cứ dùng 1 m3 thì phải trả tiền cho gần 1,5 m3. Tức là nguyên nhân tăng giá do chính tỷ lệ thất thoát, chứ không chỉ là chuyện “giá xăng”.

Chuyện “thất thoát” điện, nước liên quan trực tiếp đến sự “thất thoát” tiền túi của người dân, nhưng có vẻ lại là cơ hội kiếm tiền của nhân viên những ngành độc quyền. Bởi căn cứ theo thông tư liên tịch 75 vừa được ban hành, đơn vị cấp nước nào giảm được tỷ lệ hao hụt thấp hơn quy định sẽ được giữ lại 100% số tiền thu được, để, 30% trong số đó dùng để..thưởng.

Thế là ngoài chuyện phải trả tiền cho yếu kém của ngành nước, người dân tiếp tục có cơ hội trả tiền thưởng cho nhân viên của họ.

Hôm qua, báo PLTP dẫn lời Ủy viên Ủy ban MTTQ TP.HCM ông Đinh Phong bình luận rằng: Lấy lý do điện, nước thất thoát nhiều, phải tăng giá mới có thể bù đắp là không thuyết phục: “Anh quản lý thất thoát tỉ lệ cao thì chưa thấy xử lý ra sao, vậy mà cái giá phải trả của chuyện này lại là người dân phải móc túi ra để bù đắp”.

Không biết với tư cách một cán bộ nhà nước, ông Đinh Phong sẽ nói gì để thuyết phục, vận động những chủ nhà trọ tiếp tục không tăng giá, “kể cả giá điện nước”.

Không lẽ những chủ trương, chính sách của nhà nước chỉ do người dân thực hiện. Không lẽ người dân cứ nai lưng ra để chịu trách nhiệm cho ông điện, ông nước?

Đào Tuấn

Theo Đào Tuấn blog

Mở đầu bài phát biểu, giáo sư cho biết điện hạt nhân không khác gì so với nhiệt điện ở chỗ cả hai đều dùng nhiệt sinh ra từ nhiên liệu làm bốc hơi nước để quay tua-bin. Tuy nhiên, điện hạt nhân là nhà máy có hiệu suất nhiệt kém hơn, chỉ là 33% so với 50% của nhiệt điện.

Cụ thể hơn, để vận hành một nhà máy điện hạt nhân công suất 100 vạn kW thì lò hạt nhân phải sinh ra một lượng nhiệt là 300 vạn kW! Tức là 200 vạn kW năng lượng phải bị bỏ phí!!!

Khốn nạn hơn, lượng nhiệt thừa này đang được đưa ra ngoài bằng cách làm nóng nước đưa vào lò, và cứ thế thải thẳng ra biển!

Cách làm này ấn tượng ở chỗ nó có thể nâng nhiệt độ của 70 tấn nước lên 7 độ C trong vòng…1 giây!

Lượng nước này có thể làm nóng bờ biển quanh Nhật Bản, có thể giải thích cái thực tế rằng tốc độ nóng lên của biển Nhật Bản cao hơn mức trung bình của thế giới từ 2-3 lần!

Các sinh vật biển quanh nhà máy ĐHN không thể sống nổi nếu ngâm onshen (hot-spring) mỗi ngày như vậy! Và cũng đừng vội tin rằng C02 là nguyên nhân làm Trái Đất nóng lên!

Điện hạt nhân: một cách đứng lên từ thương đau chiến tranh?

Để sản sinh một lượng nhiệt như vậy, nhà máy DHN như trên phải phân hủy 3 kg uranium/ ngày.

Ba Kilogram có thể rất gọn nhỏ, nhưng hãy nhớ về thảm họa hạt nhân ở Nhật năm 1945: quả bom hạt nhân ở Hiroshima CHỈ chứa 800 gram uranium, và ở Nagasaki CHỈ chứa 1.1 kg plutonium!

Có nghĩa là, xây dựng một nhà máy ĐHN công suất 100 vạn kW có nghĩa là cho nổ 3-4 quả bom nguyên tử ở 2 thành phố kia hằng ngày!

Nhật Bản bắt đầu ĐHN từ năm 1966 và cho đến nay, Nhật Bản đã cho nổ tổng cộng hơn 1 triệu 1 trăm (1,100,000) quả bom nguyên tử như vậy trên khắp đất nước. Con số quá ấn tượng!

Điện hạt nhân: xây nhà không có cầu tiêu?

Rác thải phóng xạ từ các vụ nổ đó được quản lý như thế nào?

Rác có mức phóng xạ cao được chuyển sang Anh và Pháp để làm cô đặc lại thành một khối cứng rồi chở ngược về lại Nhật Bản để …chờ. Nên nhớ chờ đợi rất quan trọng, vì chúng ta không có phương pháp nào để làm mất độc tính của phóng xạ một cách tích cực.

Trong khi chúng ta (Nhật Bản) chưa có cách xử lý thì rác vẫn cứ ùn ùn tuồn ra. Hiện tượng này tương đương với việc chúng ta sống vui vẻ trong một căn nhà hiện đại mà không có …Toilet!!

Điện hạt nhân: Ai chờ, chờ ai? 

Những loại rác có mức phóng xạ cao phải CHỜ có khi cả 1 triệu năm. Những loại rác có mức phóng xạ thấp cần được chôn xuống đất sâu (300-1000m) và chờ ít nhất là 300 năm! Ai sẽ một lòng trung kiên chờ đợi?

1. Nhà sản xuất = các công ty điện lực?

Cuộc sống có điện và sự phụ thuộc vào điện đã trở thành quá hiển nhiên trong suy nghĩ của chúng ta. Không ai nhớ một sự thật là chỉ mới 61 năm trôi qua kể từ ngày 9 công ty điện lực Nhật Bản được đi vào hoạt động. Có nghĩa là chúng ra đã quên sạch cái ký ức về việc sống không có điện cách đây chỉ vài thập kỷ! Độ dài của 1 công ty là bao so với 300 năm, và ai sẽ đảm bảo là một công ty không bị phá sản trong suốt thời gian đó?

2. Người cho phép = Quốc gia?

Chúng ta tự hào rằng Nhật Bản là một quốc gia hiện đại. Nhưng nên nhớ rằng cái mầm mống của quốc gia đó chỉ mới được tạo nên từ thời Minh Trị, cách đây 144 năm. Ngay cả Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ cũng chỉ có tuổi đời là 236 năm, chả thấm vào đâu so với con số 300 năm của một đống rác “hạng ba”, và 1 triệu năm của một đống rác “chất lượng cao” cả!

3. Vậy thì chỉ có nhân dân chịu trách nhiệm!

Lấy thời gian bán hủy của Cesium137 là 30 năm, tôi (PGS) chắc chắn rằng 30 năm sau, tôi và 1 nửa số người trong căn phòng này sẽ chết hết. Các vị trong chính phủ cũng chết, các giám đốc công ty điện lực cũng chết. Vậy thì ai sẽ chịu trách nhiệm trông giữ khối rác khổng lồ đó? Chúng ta không thể biết được xã hội sẽ thay đổi như thế nào sau 30 năm; chúng ta không đảm bảo được một cái gì cả, nên đừng hùng hổ tuyên bố là nhận trách nhiệm gì cả!

Điện hạt nhân: vì sao chúng ta đồng ý?

Thế nhưng rõ ràng là các nhà máy ĐHN vẫn được xây dựng rất nhiều ở đất nước chúng ta với một tinh thần trách nhiệm vĩ đại. Ngay cả khi không có sự cố thì điều này đã rất phi lý và bất thường!

Chúng ta dễ dàng đồng ý với việc xây dựng nhà máy ĐHN bởi vì chúng ta đã bị lừa bằng câu chuyện thần thoại về tính an toàn gần như tuyệt đối của ĐHN, được tuyên truyền mạnh bạo và rộng khắp qua các phương tiện truyền thông với sự tham gia của những học giả vô lương tâm và vô trách nhiệm.

Chúng ta dễ dàng đồng ý với việc xây dựng nhà máy ĐHN cũng bởi vì chúng ta đã quá vô tư và vô tâm với các biện pháp mà chính phủ đưa ra để giải quyết bài toán an toàn.

Đúng vậy, chúng ta có luật nói rằng cơ sở ĐHN và cơ sở sản xuất nguyên liệu hạt nhân không được xây ở những khu đông dân và những thành phố lớn.

Chính vì thế người dân Tokyo hài lòng vì TEPCO (công ty điện lực Tokyo) đã xây nhà máy ĐHN ở ngoài Tokyo, tức là ở…Fukushima cách Tokyo đến hơn 200 km!

Trong khi các nhà máy nhiệt điện được xây san sát nhau quanh vịnh Tokyo cung cấp điện hiệu quả, các nhà máy ĐHN cần hệ thống dây dẫn hàng trăm, thậm chí hàng ngàn km để dẫn điện từ khắp nơi về “cung phụng” cho Tokyo, với hao tổn đường truyền không hề nhỏ.

Chúng ta chẳng thèm quan tâm, bởi sự sung túc, tiện nghi quan trọng hơn sự thiệt thòi âm thầm của bao kẻ lạ mặt khác. Chúng ta sẵn sàng sống thoải mái trong một ngôi nhà tươm tất, sạch sẽ mặc cho phân …ứt hôi tanh đổ ra ngoài và đổ lên đầu muôn vạn sinh linh khác.

Hãy đừng chỉ quy tội cho Chính phủ và công ty điện lực Tokyo. Hãy tự xem bản thân chúng ta có liên quan như thế nào trong việc hình thành nên đống rác hạt nhân và tai họa hạt khủng khiếp ngày hôm nay tại Fukushima. Và người bị lừa cũng phải có trách nhiệm một phần vì đã quá ngây thơ để người ta lừa!!!

PGS. Koide Hiroaki,

Phòng thí nghiệm lò phản ứng nguyên tử

Đại học Kyoto (Nhật Bản)

Theo Tầm Nhìn

Điều đầu tiên và thông điệp cuối cùng tôi muốn nói trong khuôn khổ entry này, là sự cần thiết phải tôn trọng quyền tự do ngôn luận, tự do biểu đạt của công dân. Do vậy, mặc dù entry nhằm chỉ ra các lỗi ngụy biện của tác giả, nhưng tôi hết sức tôn trọng quyền của tác giả được bày tỏ ý kiến về các cuộc biểu tình ở Việt Nam. Cũng cần nói thêm, không phải không có những điều tôi đồng ý và chia sẻ quan điểm với tác giả, nhưng đó là chuyện nằm ngoài bài viết dưới đây.

* * *

“Thứ nhất, động thái khiêu khích vừa rồi của Trung Quốc nằm trong chuỗi các động thái với mưu đồ độc chiếm biển Đông và “nắn gân” các nước có tranh chấp rất tinh vi. Tuy nhiên, cách thể hiện sự khiêu khích của Trung Quốc chỉ là những lời tuyên bố. Theo thông lệ Quốc tế, hành xử của Việt Nam trước sự khiêu khích này không thể nào khác hơn ngoài những tuyên bố phản đối của các Tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và Nhà nước ta đã thực hiện đúng với những gì cần làm”.

Tất nhiên là trong những sự biến vừa qua, (thật may mắn mà) sự khiêu khích của Trung Quốc (mới) chỉ là những lời tuyên bố. (Và chúng ta cũng cần hiểu là, từ trước đến nay, ngay cả khi Trung Quốc có những hành động khác xâm hại đến lợi ích Việt Nam, mà vì một lý do nào đó mà truyền thông Việt Nam không đưa tin, thì chúng ta cũng đâu có biết. Sự thực rất có thể là nghiêm trọng hơn dư luận tưởng nhiều, và ngược lại, cũng có thể là nhẹ nhàng hơn nhiều – đến nỗi chúng ta rất khó có thể khẳng định “sự khiêu khích của Trung Quốc chỉ là những lời tuyên bố”. Khi không được cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, mọi khẳng định về động thái của Nhà nước (dù là Việt Nam hay Trung Quốc) đều có thể là võ đoán.

Trên thực tế, Trung Quốc đã từng có những hành động thật sự xâm hại đến lợi ích của Việt Nam trên Biển Đông, chứ không chỉ dừng lại chỉ ở tuyên bố. Vụ cắt cáp tàu Bình Minh 2, gây rối cáp tàu Viking 2, bắt giữ ngư dân Việt Nam… là các ví dụ rõ ràng.

Biểu tình là do người dân muốn thể hiện ý nguyện yêu nước của mình trước hiểm họa lãnh thổ bị xâm phạm. Ở đây chưa cần bàn là Nhà nước đã làm kịp thời tất cả những gì cần thiết về phía Nhà nước hay chưa, mà đơn thuần là một số người dân muốn thể hiện quan điểm phía mình. Hai chuyện này độc lập với nhau, và có thể thực hiện song song, không ai ngáng chân ai cả.

“Trung Quốc tuyên bố lập “thành phố Tam Sa” ở cấp vùng (Trung Quốc từng có ý định lập thành phố Tam Sa ở cấp huyện, nhưng sau đó hủy bỏ quyết định trắn trợn này) nhằm quản lý các quần đảo trên Biển Đông, ngay lập tức, lãnh đạo Khánh Hòa và Đà Nẵng lên tiếng phản đối Trung Quốc, khẳng định Hoàng Sa và Trường Sa là bộ phận không tách rời của Việt Nam. Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng kịch liệt lên án việc Trung Quốc thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa””.

Xin tác giả lưu ý: Trung Quốc là một quốc gia, tuyên bố thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa” là tuyên bố của một chính quyền trung ương. Còn Khánh Hòa và Đà Nẵng là hai tỉnh của Việt Nam. Tuyên bố của hai địa phương này, xét về mặt quốc tế, là không đủ sức đại diện, không “ngang tầm” chính quyền Trung Quốc. Chỉ có Bộ Ngoại giao (trở lên) mới có tiếng nói tương đương đối phương, trong trường hợp này.

“Như vậy là đã rõ, hành động của Trung Quốc cũng chỉ là hành động khiêu khích bằng tuyên bố của 1 đơn vị kinh tế của Trung Quốc”.

Nhưng đơn vị kinh tế đó là một doanh nghiệp nhà nước, chứ không phải là một công ty tư nhân. Trong mô hình kinh tế của Trung Quốc và Việt Nam thì doanh nghiệp nhà nước bao giờ cũng gánh vác nhiệm vụ chính trị và chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Tuyên bố của “một đơn vị kinh tế” trong trường hợp này không đơn giản chỉ là của một công ty. Bản thân ông Đỗ Văn Hậu, Tổng Giám đốc của PetroVietnam, cũng đã khẳng định: “Việc làm này chắc chắn là có sự tham gia, đồng ý của Chính phủ Trung Quốc”.

“Phản ứng của Chính phủ Việt Nam là hoàn toàn kịp thời, đúng quy định và hiện nay cũng chẳng có và sẽ chẳng có bất cứ công ty nước ngoài nào nhận lời mời thầu phi pháp trên của Trung Quốc”.

Có thể tác giả đúng mà cũng có thể sai hoàn toàn – lập luận như thế này đơn giản là không đủ thuyết phục. Nếu trình bày như tác giả, rằng “sẽ chẳng có bất cứ công ty nước ngoài nào nhận lời mời thầu phi pháp trên của Trung Quốc”, thì chỉ là một khẳng định chủ quan. Thêm nữa, cứ giả sử là sẽ không có công ty nào nhận lời mời thầu của Trung Quốc, thì cũng lấy đâu ra căn cứ để nhận định họ không nhận lời vì họ cho như thế là phi pháp hoặc vì họ thấy “Chính phủ Việt Nam phản ứng hoàn toàn kịp thời, đúng quy định”?

Nếu muốn chứng minh, có lẽ tác giả nên sử dụng những lập luận vững chắc hơn, ví dụ chỉ ra rằng trong lịch sử dầu khí quốc tế, các công ty không có tiền lệ khai thác ở những vùng còn trong trạng thái tranh chấp. Và cũng cần phải xác định rõ rằng, ngay cả việc Trung Quốc biến một địa điểm hoàn toàn nằm trong thềm lục địa 200 hải lý của Việt Nam thành “vùng tranh chấp”, nếu chuyện này xảy ra, cũng là một thành công của Trung Quốc, và rất nguy hiểm cho Việt Nam. Giả sử hậu quả xảy ra sau hành động mời thầu 9 lô dầu của Trung Quốc, là nhiều công ty dầu khí quốc tế tưởng rằng khu vực này là vùng biển tranh chấp giữa Việt Nam với Trung Quốc, thì lúc đó, ta có thể nói rằng tác giả đã “mất cảnh giác” không?

Không có gì đảm bảo rằng “sẽ chẳng có bất cứ công ty nước ngoài nào nhận lời mời thầu phi pháp trên của Trung Quốc”. Đó là chuyện của tương lai, không thể khẳng định vô căn cứ như vậy. Muốn đảm bảo được điều đó, ít nhất cũng cần phản ứng đồng bộ của Nhà nước và nhân dân, mà biểu tình như một hình thức “ngoại giao nhân dân” là rất quan trọng (đánh động dư luận trong nước, quốc tế – xem thêm những phản ứng của Trung Quốc về vụ này).

Mặt khác, như đã nhiều lần được chứng tỏ, phản ứng của Nhà nước tỏ ra chậm hơn nhiều so với phản ứng của công luận (nhân dân), và phản ứng của nhân dân khiến Nhà nước có tư thế hơn trên bàn đàm phán. Đó là sự cần thiết của “ngoại giao nhân dân”.

“Hành động xuống đường phản đối có cần thiết hay không? Những người yêu nước xuống đường chung với những gương mặt “thích biểu tình”, thích quấy rối và nhiều gương mặt “có vấn đề” với Chính quyền có đạt được đúng mục đích ban đầu của lời kêu gọi hay là mục đích khác? Đó chính là sự lợi dụng lòng yêu nước”.

Đây không gọi là một lập luận, vì nó chủ quan, chụp mũ, và tất nhiên, hoàn toàn vô căn cứ. Tác giả sử dụng bằng chứng nào để cho rằng tồn tại những gương mặt thích biểu tình, thích quấy rối? Cứ giả sử rằng có những nhân vật như thế, thì tác giả cũng phải làm một nhiệm vụ rất nặng nề: Chứng minh. Bằng chứng, bằng chứng và bằng chứng.

Gương mặt nào “có vấn đề” hay quấy rối, vi phạm pháp luật thì chính quyền cứ việc xử lý họ (nếu họ có hành vi như vậy). Không thể đưa ra một tình huống giả định để đánh giá xấu một hành động được tiến hành với mục đích tốt.

Ở đây tác giả cũng cần thận trọng để tránh lỗi ngụy biện “Spot Light” (Ánh đèn sân khấu) khi mặc định rằng tất cả các thành viên của một nhóm nào đó đều giống như những thành viên thu hút sự chú ý của truyền thông nhất. Tránh lỗi “Slippery Slope” (Cái dốc trơn) khi suy bừa từ một hiện tượng này sang một hiện tượng khác, không kèm theo căn cứ nào.

Cũng cần phải thừa nhận rằng, mọi cuộc biểu tình đều khó mà có cái gọi là “mục đích thuần nhất, trăm người như một”. Bản chất của xã hội loài người là đa nguyên, hay diễn đạt một cách nhẹ nhàng hơn, đa dạng về tinh thần. Không ai giống ai cả, và việc trong 100 người cùng tham gia một cuộc biểu tình với mục đích xác định trước là A, vẫn có thể có 10-20 người ngoài A còn có thêm mục đích B, hoặc chỉ có mục đích B. Phần đông đi biểu tình vì tinh thần dân tộc, vì yêu nước, vì ghét bá quyền Trung Quốc. Nhưng vẫn có thiểu số đi vì những lý do khác: đi để chụp ảnh, đi để quan sát, trải nghiệm, thậm chí không loại trừ việc đi… cho vui, mấy khi ở Việt Nam có dịp tụ tập đông người.

Và chúng ta đừng quên rằng cũng có những người muốn thu hút sự chú ý của dư luận đến vấn đề riêng của mình hoặc của tầng lớp nào đó trong xã hội, mà họ không có điều kiện lên tiếng ở những nơi khác. Do đó, họ buộc lòng phải tìm đến một sự kiện gây chú ý, để làm cho tiếng nói của mình được lắng nghe. Chúng ta có thể không thích cách họ “tận dụng”, “lợi dụng” biểu tình cho mục đích riêng, lợi ích riêng. Nhưng không thể chỉ trích, lên án họ, nhất là không thể coi họ như một loại người đáng ghét, phải cách ly khỏi các hoạt động xã hội, nơi tụ tập đông người. Có chăng, phải nhận thấy xã hội Việt Nam rất cần một cơ chế để mọi thành phần trong xã hội đều được cất lên tiếng nói. Đó là: tự do báo chí, tự do lập hội, tự do biểu tình, tự do tổ chức họp báo/ hội thảo/ sự kiện/ viết blog (có thể gọi chung là quyền tự do biểu đạt/thể hiện chính kiến).

“Thứ hai, kết thúc cái gọi là biểu tình, tuần hành ôn hòa, tôi lướt qua hàng chục trang web: nổi bật lên không phải là sự thỏa mãn của lòng yêu nước chính đáng mà là sự hả hê của những tổ chức, cá nhân khi đã tập hợp được một lượng người cần thiết xuống đường để cho thấy “Chính quyền, công an phải vất vả”, để cho thấy những tổ chức, cá nhân đó có thể hiệu triệu được mọi người, để có thể “tập dần thói quen phản kháng của người dân với chính quyền”.

Ở đây có một thực tế, là có những người biểu tình (không biết thuộc “phái” nào, nếu như có tồn tại cái gọi là “phái”) có lồng ghép nội dung bày tỏ sự bất mãn, hay nói cách khác, sự không đồng tình với chính sách ngoại giao của Nhà nước. Họ có thể cho rằng Nhà nước cư xử hèn nhát/ kém cỏi trước bá quyền Trung Quốc. Họ có thể đúng, hoặc sai, nhưng việc làm của họ – nếu diễn ra ôn hòa như cách họ đã làm – là không có gì sai cả, và không đáng bị đem ra bêu riếu. Họ có “hả hê”, khoái trá, thì cũng vẫn… chỉ là trên mạng, chứ họ chưa để xảy ra một vụ bạo loạn, xô xát, hay gây ra thiệt hại vật chất và tinh thần cho ai (chỉ trừ cho cơ quan công quyền, nếu có).

Cơ quan công quyền – cụ thể là công an – có thể ức chế, tức giận, điên tiết đấy, nhưng… vẫn phải chấp nhận. Nghe ra thì có vẻ như cơ quan công quyền phải chịu cái nhìn đầy khắt khe và định kiến từ dư luận xã hội, nhưng biết làm sao được, bởi vì đó là nguyên tắc; nguyên tắc ấy nói rằng công an – cảnh sát – an ninh điều tra bao giờ cũng phải là lực lượng gương mẫu, lực lượng đi đầu tuân thủ luật pháp trong xã hội, và luôn phải nhận phần khó, phần thiệt về mình trong quan hệ với nhân dân. Vì lẽ họ là lực lượng có đầy đủ sức mạnh và công cụ để trấn áp, vốn dĩ họ mạnh hơn hẳn nhân dân – nên họ… phải nhường dân. Không phải ngẫu nhiên mà Hồ Chủ tịch từng dạy công an: “Đối với nhân dân, phải kính trọng, lễ phép”.

Một ví dụ để so sánh: Có một tầng lớp trong xã hội hiện nay cũng bị cộng đồng mạng chỉ trích, lên án gay gắt, là giới báo chí, nhất là “đám phóng viên lá cải”. Các bạn nghĩ sao nếu các nhà báo cũng phản ứng tương tự với dân mạng như công an, tức là đánh, đạp mặt, bẻ tay, bắt bớ, gây khó dễ, gây sức ép buộc thôi việc, mất nhà trọ v.v.? (Hoạt động báo chí hiện nay ở Việt Nam cũng được xem như hoạt động công vụ, bằng chứng là có những nhà báo đã bị bắt vì tội “lạm dụng quyền hạn, chức vụ trong khi thi hành công vụ”). Nói rộng ra, các bạn nghĩ sao nếu trong xã hội, tồn tại những nhóm công dân được cho, và/hoặc tự cho mình quyền xâm phạm thân thể người khác, nhân danh “công vụ”?

“Những bài viết ở các trang web, blog, facebook miêu tả việc bắt bớ, đánh đập, đàn áp, tôn vinh những “ngọn cờ” với những thông tin “thêm mắm, dặm muối”, mô tả những chi tiết (qua lời kể, thậm chí là trí tưởng tượng phong phú của một ai đó) đầy rẫy trên mạng, từ đó những dòng phản hồi (conments) của một số phần tử mang tính bắc cầu (lấy chuyện biểu tình chống Trung Quốc nói sang chuyện chế độ hiện nay, lấy chuyện yêu nước để đả kích Chính quyền, Công an…) tiếp tục xuất hiện, càng nhiều, và cuối cùng kết luận chung của những bài viết này cho buổi sáng hôm nay là “…một chiến thắng của những công dân Việt Nam trên đường phố Sài Gòn, Hà Nội ngày hôm nay”. Bây giờ các bạn đã nhận thấy mục đích chính của những kẻ phát động biểu tình lúc này chưa? Đó chính là sự lợi dụng lòng yêu nước”.

Nếu chính quyền có cách ứng xử thỏa đáng với biểu tình (không đàn áp, không gây khó dễ trong và sau biểu tình, không có những biểu hiện phản cảm như khênh người, xô đẩy, đạp mặt, thóa mạ…) thì không ai có thể xuyên tạc, vẽ rắn thêm chân được. Ở một đất nước bình thường, biểu tình là chuyện hết sức bình thường. Không ai bảo đi biểu tình là “chiến thắng” cả – điều đó chỉ có thể xảy ra ở một quốc gia mà quyền thể hiện ý nguyện công dân đã bị vi phạm tới mức trầm trọng.

Trong lần biểu tình này, những người biểu tình cũng không đề cập đến việc Trung Quốc tuyên bố mời thầu dầu khí như là nguyên nhân chính yếu để họ xuống đường phản đối. Với những người yêu nước, có tinh thần dân tộc chủ nghĩa, thì mục đích của họ là bảo vệ lợi ích quốc gia và phản đối việc một bá quyền láng giềng đe dọa làm thiệt hại lợi ích đó. Họ có thể bị lợi dụng (cứ giả sử như vậy), thì nhiệm vụ của chính quyền (nếu có) là ngăn chặn những hành vi lợi dụng (nếu các hành vi đó có màu sắc bạo lực, đe dọa sức khỏe, tính mạng công dân), chứ không phải… gộp tất cả vào một rọ, ngăn chặn tuốt, theo cái tư duy “cùng một công chặn”.

“Thứ ba, những “ngọn cờ” như Bùi Thị Minh Hằng, Kim Tiến, Huỳnh Thục Vy, Huỳnh Trọng Hiếu, Huỳnh Công Thuận, Juse Lê Duy… nếu đủ tỉnh táo các bạn có thể nhận ra họ là ai và vì sao họ lại luôn hăng hái xuống đường biểu tình bất cứ lúc nào miễn có lý do nào đó. Những “ngọn cờ” ấy, nếu chịu khó tìm đọc trên các trang web (thậm chí là những trang web của các tổ chức phản động khác nhau ở hải ngoại) cũng có thể vạch trần bộ mặt thật của họ”.

Những người trên có thể đã nhiều lần xuống đường vì những lý do riêng (và rất có thể những lý do riêng ấy là đúng đắn), nhưng họ cũng có quyền xuống đường với mọi người vì những mối lo chung của đất nước, dân tộc. Hai việc này không mâu thuẫn, không loại trừ lẫn nhau. Nếu trong biểu tình, họ làm gì trái luật (kích động hằn thù dân tộc, kêu gọi bạo loạn…) thì chính quyền có thể đơn giản là cứ đối chiếu đúng theo luật pháp mà xử lý họ, như đã nói ở trên.

“Những khẩu hiệu, phát ngôn của họ sặc mùi đả kích chính quyền, đả kích chế độ nhưng lại mặc màu áo “bảo vệ biển đảo quê hương”. Chính vì thế, tôi không ngạc nhiên khi thấy những băng rôn kiểu “Hãy hành động xứng đáng tiền thuế của nhân dân”, “đoàn kết dân tộc, tôn giáo…” xuất hiện, thậm chí, tôi còn kinh bỉ kẻ đã viết băng rôn “với hình ảnh Ngọc Trinh mang dòng chữ “đầu hàng Trung Quốc thì cạp đất mà ăn à?”. Đó chính là sự lợi dụng lòng yêu nước”.

Các khẩu hiệu trên cũng không có gì sai trái. Tùy quan niệm, mỗi người có thể thích hay không, nhưng ở đây không có sự vi phạm thuần phong mỹ tục hay là đi ngược lại bất cứ luật định nào.

Biểu ngữ “Hãy hành động xứng đáng với tiền thuế của dân” không hề sai, nó nêu lên một đòi hỏi hoàn toàn đúng và luôn luôn đúng: Chính quyền nào mà chẳng phải hành động xứng đáng với tiền thuế của dân? Riêng biểu ngữ có hình ảnh Ngọc Trinh, người duy nhất có quyền và có đủ tư cách lên tiếng phản đối là Ngọc Trinh, vì cô ấy không phát ngôn như thế. Mặc dù vậy, biểu tình – với mục đích cao nhất là đánh động dư luận, gây sự chú ý của Nhà nước và công luận tới một vấn đề cụ thể nào đó – là lúc để những người biểu tình có thể sử dụng mọi “chiêu trò” giống như marketing để thông điệp của họ được nổi bật. Nghĩa là:

Cũng cần hiểu thêm rằng, trong một xã hội, kể cả khi tất cả mọi người đều thấy hạnh phúc, yêu đời, hài lòng với cuộc sống, mà lại có một hoặc một số cá nhân cứ biểu tình hoặc viết báo, viết blog bày tỏ sự bất mãn, cứ chỉ trích chính quyền hèn kém khốn nạn nọ kia… thì những người xung quanh cũng cứ phải tôn trọng, không được phép khinh bỉ, bôi nhọ họ. Đó chính là biểu hiện của sự tôn trọng quyền tự do ngôn luận, vốn dĩ bao gồm cả quyền đồng ý lẫn quyền bất đồng, của đa số cũng như của thiểu số

“Thứ tư, tôi từ Trường Sa về. Suốt 16 ngày ở nơi đầu sóng, ngọn gió của Tổ quốc, tôi đủ kiến thức và sự tự tin để khẳng định với các bạn rằng: Việt Nam chúng ta đang làm rất tốt việc giữ gìn biển đảo quê hương. Chúng ta vẫn tiếp tục khai thác tài nguyên, khoáng sản, vẫn tiếp tục phát triển kinh tế biển để làm giàu cho Tổ quốc mà không có bất cứ kẻ ngang ngược nào có thể cản trở”.

Đây là lỗi ngụy biện “lạm dụng quyền lực” (Appeal to Authority). Nó là kết quả của tư duy sai lầm: Tôi (được) đi Trường Sa, vì vậy tôi có quyền phát ngôn về mọi chuyện liên quan tới Trường Sa, còn các vị không (được) đi Trường Sa thì… trật tự!

Câu này có thể đúng hoặc sai, vì tác giả không đưa ra bằng chứng nào ngoài tuyên bố chủ quan “tôi đủ kiến thức và sự tự tin để khẳng định”. Nhưng cứ giả sử câu ấy là đúng với thực tế khách quan (factually correct), thì nó lại chẳng ăn nhập gì với câu sau, hay nói đúng hơn, câu tiếp theo đây chẳng ăn nhập gì với nó:

“Vậy thì, thay vì xuống đường, đứng chung hàng ngũ với nhiều thành phần cơ hội, cải lương, phản động… các bạn trẻ nên dành sức lực ấy làm việc có ích cho tổ quốc”.

Việc Việt Nam làm rất tốt nhiệm vụ giữ gìn biển đảo quê hương thì liên quan gì đến việc một bộ phận người dân vẫn cứ xuống đường để biểu tình, nói lên tiếng nói của họ, phản đối Trung Quốc?

“Xét về mặt logic, chuyện Nhà nước lo về chủ quyền quốc gia và chuyện công dân đi biểu tình là hai chuyện khác nhau, không mâu thuẫn với nhau và không triệt tiêu lẫn nhau. Vì vậy chuyện Nhà nước lo không có nghĩa là công dân không được lo, càng không có nghĩa là công dân không được biểu tình. Và chuyện công dân đi biểu tình không có nghĩa là họ không tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước như nhiều người ngụy biện” (trích bài “Về chuyện đã có Đảng và Nhà nước lo” của nhà báo Trịnh Hữu Long).

Vấn đề xuyên suốt bài viết của tác giả này, cũng như rất nhiều bài khác phản đối các cuộc biểu tình, là đặt Nhà nước và người biểu tình trong thế đối lập nhau và thực hiện mọi suy luận trên tiền giả định đó. Đây là một tiền giả định sai lầm. Nếu đã sai ngay từ đầu như thế, các kết luận thực sự không còn ý nghĩa.

“Hãy học thật giỏi, hãy làm việc thật hăng say nhằm có nhiều điều kiện đóng góp công sức phát triển biển, đảo Việt Nam, hãy suy nghĩ cách nào đó để lính đảo bớt cực nhọc giúp họ vững tay súng, cách nào đó để ngư dân bớt khổ giúp họ yên tâm bám biển, hãy đóng góp những gì có thể khi Tổ quốc cần, như vậy chính là yêu nước”.

Đây là ngụy biện lớn nhất trong bài viết, và cũng rất đặc thù ở các bài viết khác cùng loại. “Dành sức lực ấy làm việc có ích cho Tổ quốc”, “học thật giỏi, hãy làm việc thật hăng say nhằm có nhiều điều kiện đóng góp công sức phát triển biển, đảo Việt Nam”, v.v… không hề mâu thuẫn hay có gì trái ngược với việc thể hiện lòng yêu nước thông qua biểu tình, vì không thiếu người biểu tình trong đời thường và công việc vẫn cống hiến hàng ngày cho đất nước, và bản thân hành động biểu tình của họ cũng đã là một sự cống hiến, thông qua việc ý thức được trách nhiệm công dân.

Lỗi lập luận này có tên gọi là Red Herring (Cá Trích Đỏ), là ngụy biện trong đó một chủ đề không liên quan được đưa ra để đánh lạc hướng chú ý khỏi vấn đề ban đầu. Chủ ý căn bản là để “chiến thắng” trong cuộc tranh luận bằng cách kéo sự chú ý của mọi người khỏi luận điểm đang bàn luận để chuyển sang một chủ đề khác.

“Xuống đường chung “chiến tuyến” với những kẻ cơ hội, góp phần giúp chúng đạt được mục đích hay là suy nghĩ chín chắn để có hành động phù hợp, các bạn hãy tự quyết định”.

Tác giả phạm lỗi ngụy biện “Khái quát hóa vội vã” (Hasty generalization). Không phải tất cả những người xuống đường đều là kẻ cơ hội. Không thể vì vài phần tử xấu (không rõ là ai, và tác giả cũng không có bằng chứng để buộc tội một cá nhân nào đó cụ thể là phần tử xấu) mà khái quát rằng cả một tập thể đều xấu, nhất là khi cái gọi là “tập thể” này hình thành mang tính tự phát, không có tổ chức, không có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Ngoài ra, người yêu nước xuống đường không phải là để cùng chiến tuyến với những kẻ cơ hội (nếu có), mà chính đó là một suy nghĩ chín chắn để thể hiện chính kiến yêu nước của mình và thông qua đó, vạch trần bộ mặt những kẻ cơ hội (bất kể có đi biểu tình hay không.

***

Cái đáng lo ngại là một bài viết phạm nhiều ngụy biện (lỗi lập luận) như vậy mà lại có vẻ được nhiều cư dân mạng hưởng ứng, căn cứ số lần chia sẻ nó. Điều đó chứng tỏ rằng, một bộ phận – có lẽ khá đông đảo – cư dân mạng Việt Nam, nhất là các bạn trẻ, không có khái niệm về ngụy biện và không hiểu biết về kỹ năng tranh luận, văn hóa tranh luận tối thiểu.

Vượt ra ngoài bài viết này, nếu các bạn ủng hộ những nhận định mang tính thóa mạ, mạt sát người khác, thì còn đáng lo ngại hơn nữa: Bằng sự ủng hộ đó, các bạn đã thể hiện thái độ tấn công vào quyền tự do ngôn luận, nói rộng hơn là không tôn trọng con người – đồng bào của bạn, đồng loại của bạn.
* phần chữ in nhạt là trích đoạn bài viết của tác giả Vua Nguyen (công tác tại thành đoàn Tp.HCM) đăng trên Facebook tại đây

Đoan Trang

Theo FB Đoan Trang

Trong khi giới tướng lĩnh “diều hâu” cứ leo thang gây hấn, đòi thực hiện chủ quyền trên biển Đông dựa trên cái gọi là “đường chín đoạn”(“đường lưỡi bò”) thì nhiều học giả TQ vạch rõ con đường tự vẽ trên giấy này vô căn cứ.

Điều này có thể thấy rõ tại hội thảo “Chủ quyền quốc gia và quy tắc quốc tế” do Viện Nghiên cứu kinh tế và báo mạng Tân Lãng (sina.com.cn), Trung Quốc tổ chức vào tháng 6-2012. Tại hội thảo này, một số học giả nổi tiếng của Trung Quốc đã gióng lên những tiếng nói tỉnh táo, biết tôn trọng lẽ phải và sự thật.

Giáo sư Thịnh Hồng thuộc ĐH Sơn Đông thừa nhận một thực tế: quan điểm về chủ quyền lãnh thổ của người Trung Quốc là có “lệch lạc”. “Chúng ta không nên chỉ nghĩ lợi ích cho mình mà cần phải quan tâm đến lợi ích của toàn thể thế giới bằng cách tuân thủ các quy tắc quốc tế” – giáo sư Thịnh Hồng nhấn mạnh.

Không có chứng cớ

Giáo sư Lý Lệnh Hoa thuộc Trung tâm Tin tức hải dương Trung Quốc cho biết rất nhiều học giả Trung Quốc từng khẳng định “đường chín đoạn” là bản đồ không có thật bởi theo ông, “đường chín đoạn” này do Trung Quốc tự vẽ ra, không hề có kinh độ, vĩ độ cụ thể, cũng không có chứng cứ pháp lý.

Giáo sư Lý nhấn mạnh trong tranh chấp trên biển Đông, Trung Quốc luôn thiếu chứng cứ. Dẫn chứng: Bắc Kinh luôn tuyên bố Trung Quốc “có chủ quyền không thể tranh cãi” đối với bãi cạn Scarborough nhưng lại không đưa ra được bất kỳ bằng chứng cụ thể nào.

“Năm 1947, Trung Quốc đưa bãi cạn Scarborough vào đường chín đoạn, song không đưa ra được con số cụ thể về diện tích bãi cạn này. Trong khi đó, nó nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines. Kiểu lập luận này của Trung Quốc là khập khiễng và áp đặt, không thấu tình đạt lý và Philippines lên tiếng về chủ quyền là chuyện đương nhiên” – giáo sư Lý nói.

Do vậy, theo ông, “đường chín đoạn” chỉ do Trung Quốc đơn phương đưa ra mà không được quốc gia nào thừa nhận. “Khi vẽ đường ranh giới trên biển, chúng ta cần căn cứ theo quy tắc quốc tế, không thể nói căn cứ vào lịch sử, tình trạng giàu nghèo, nhân khẩu của đất nước. Đó không phải là chứng cứ” – giáo sư Lý phân tích.

Trong khi đó, sách giáo khoa Trung Quốc luôn khẳng định đây là vùng biển của Trung Quốc, vô hình trung cung cấp thông tin sai lệch cho người dân. Trong khi đó, một số tờ báo lớn như Thời Báo Hoàn Cầu lại luôn đưa tin về biển Đông một cách thiên lệch, kích động, khuynh loát dư luận, cứ động một chút là đòi “động binh đánh người”.

Ông kiến nghị cần phải giải quyết tranh chấp giữa Trung Quốc và các nước theo Công ước của Liên Hiệp Quốc về luật biển (UNCLOS), tuyệt đối không sử dụng vũ lực. Trung Quốc cần căn cứ vào UNCLOS để vẽ lại bản đồ biển đảo. “Trung Quốc không thể sử dụng “đường chín đoạn” như hiện nay để tuyên bố chủ quyền” – giáo sư Lý nhấn mạnh. Các nước ven biển Đông cần vạch rõ khu vực đặc quyền kinh tế trước rồi mới tính đến chuyện khai thác chung.

Là người chứ không phải là thú

Cũng đề cập “đường chín đoạn”, giáo sư Thời Đoạn Hoằng  thuộc ĐH Nhân dân Trung Quốc cho rằng Trung Quốc đang đánh lận con đen về đường này. “Toàn bộ biển Đông thuộc về Trung Quốc ư? Gần đây báo chí chúng ta cũng lập lờ về vấn đề này. Nếu nói toàn bộ biển Đông là của Trung Quốc thì cả thế giới sẽ không chấp nhận đâu” – ông nhấn mạnh.

Từ góc độ một triết lý nhân sinh rất phải đạo, giáo sư Hà Quang Hộ, Viện triết học thuộc ĐH Nhân dân Trung Quốc, nhập đề: “Là người phải có nhân tính. Chúng ta đều là con người chứ không phải loài dã thú sống trong rừng sâu. Trong quan hệ giữa người với người, chúng ta phải tính đến lợi ích của người khác”. Đề cập vấn đề biển Đông, ông vạch rõ: “Nhìn vào bản đồ “đường chín đoạn” do chúng ta vẽ, người dân các nước sẽ phản ứng. Bởi nếu theo cái gọi là “đường chín đoạn” thì đường giới tuyến trên biển của Trung Quốc sẽ liếm tới đường bờ biển của Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei. Tôi không tin các quốc gia khu vực sẽ chấp nhận bản đồ này. Nếu biển Đông bị vẽ thành một đường biển quốc nội như thế thì các nước có tuyến vận tải đi ngang biển Đông cũng không thể chấp nhận”.

Đáng chú ý, đây không phải là lần đầu tiên các học giả Trung Quốc lên tiếng nói cảnh tỉnh của mình đối với chính quyền và dư luận Trung Quốc. Vào tháng 6-2011, họ cũng đã nêu lên các ý kiến tương tự. Lần đó, giáo sư Lưu Giang Vĩnh thuộc ĐH Thanh Hoa đã nêu rõ Trung Quốc cần tuân thủ nguyên tắc “cùng hợp tác và phát triển”. Học giả Ngô Sĩ Tồn nhấn mạnh Trung Quốc phải giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Nhà nghiên cứu Tiết Lực thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc đã cảnh báo nếu sử dụng vũ lực trên biển Đông, Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với sức ép to lớn từ cộng đồng quốc tế và như vậy, Trung Quốc đang tự tay hủy hoại môi trường thuận lợi và những cơ hội chiến lược để phát triển đất nước.

Mỹ Loan- Sơn Hà

Theo Tuổi Trẻ

Tôi vừa nhận được cuốn sách của nhà báo Lê văn Nuôi, nguyên Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ [1992- 2003]. Cuốn sách có tựa “Nhật ký một nhà báo” Nhà xuất bản Trẻ vừa phát hành.

Thú thật tôi không nghĩ trong đối tượng được anh gửi tặng sách có mình. Thời tôi từ Thanh niên xung phong về Thành đoàn anh là Phó bí thư Thành đoàn. Thời tôi về Tuổi Trẻ anh là Tổng biên tập thay chị Kim Hạnh. Anh là dân chính trị, tôi là dân văn nghệ, văn nghệ thường kém chính trị và ngược lại chính trị cũng không mặn lắm với văn nghệ, đa phần đứa nào cũng tính tình bất thường lại hay…mất lập trường quan điểm mỗi khi uống rượu bốc giời. Mối quan hệ sếp – lính có lẽ không đủ để anh nhớ đến khi tôi còn hay đã ra khỏi Tuổi Trẻ. Nhưng dù gì cũng thật bất ngờ, cuốn sách của anh đã nằm trên bàn viết của tôi. Cái lý do để anh gửi tặng sách tôi đã quên, nhưng anh nhắc nhớ bằng dòng ghi tặng “để nhớ tin nhắn gửi Lê Văn Nuôi cuối năm 2003 của Q.: tôi nghĩ người ta đã đối xử bất công với anh…”

Những bài báo trong cuốn sách này tôi đã đọc hầu hết trước khi nó được tập hợp lại in thành sách như hôm nay. Tôi không bàn về nó nữa. Điều mà anh em Tuổi Trẻ lẫn đồng nghiệp ghi nhận đấy là Lê Văn Nuôi là tổng biên tập không chỉ biết ngồi duyệt bài mà thực sự là người biết viết. Đấy có lẽ là lời khen đáng giá nhất dành cho anh mà thoạt nghe có vẻ nghịch lý, đã là Tổng biên tập báo thì phải biết viết báo chứ sao nữa?.

Tôi vừa xuống đường ngày 1 tháng 7- 2012 để phản đối Trung Quốc ngạo mạn khiêu khích biển đông thuộc chủ quyền Việt Nam, tôi đi cùng những người thuộc thế hệ của Lê Văn Nuôi và cả những người trẻ tuổi hôm nay thuộc nhiều thành phần xã hội, trừ không được “vinh dự ” xuống đường với Đoàn thanh niên cộng sản áo xanh, lực lượng mà anh từng là bí thư. Cổng Nhà văn hóa Thanh niên nếu không im ỉm đóng như năm ngoái thì cũng mở thờ ơ với vận nước đang rất nổi trôi. Chính nơi ấy, Hội trường ấy 20 năm trước tôi và nhiều đồng đội TNXP khác từ chiến trường K trở về đứng đấy đọc thơ sang sảng về tình yêu nước, để Thành đoàn mạnh tay phát động cuộc ra quân hùng vĩ lên đường chống Polpot và bành trướng Bắc Kinh 1979. Nay cũng vẫn bọn đại hán “bạn vàng “ mới, nhưng dã tâm vẫn muôn đời cũ không bao giờ thay đổi công khai lấn chiến, buôn bán biển đảo mình và ngạc nhiên thay! Đoàn TNCS hôm nay không còn một chút khí phách nào ngoài răm rắp tuân lịnh cấp trên, đứng ngoài cuộc bày tỏ thái độ với quốc gia, ngoài những trò nếu có không khó đoán phất cờ dong chiêng nhảy múa trên sân khấu như lũ rối cạn như năm ngoái đã từng.

Tôi phân biệt rõ bảo về đất nước cao hơn bảo vệ đảng. Vì thế chỉ có câu “vị quốc vong thân” chứ không có câu vị đảng [ phái ] nào vong mạng cả. Nếu có ai “vị đảng vong thân” xin cứ chỉ cho tôi rõ. Vị đảng thì vinh thân chứ vong thân thì tôi đánh cược.

Nhưng xin quay lại cuốn sách của một nhà báo. Tôi chọn anh để gửi đôi dòng vì anh là Tổng biên tập tờ báo nơi tôi từng để một phần tuổi trẻ mình nơi ấy. Vì anh từng là bí thư Thành đoàn nơi tôi cũng từng gắn bó với thanh niên thành phố thời ấy.

Ở tư cách nhà báo anh viết “Nhà nước không kiểm duyệt là một chuyên. Nhưng nhà báo có dám làm đúng thiên chức của mình là thông tin trung thực, khách quan, dám nói sự thật, dám có chính kiến hay không là thuộc về bản lĩnh nhà báo. Còn nếu làm báo theo “tư duy công báo” thông tin một chiếu, né tránh sự thật…thì chính nhà báo đã tự đánh mất tự do của mình “tôi” băn khoăn” về điều ấy lắm, trong ngày 1 tháng 7 gần đây thôi, chỉ sau vài tiếng đồng hồ là tin tức, hình ảnh cuộc biểu tình ủng hộ luật biển của Sài Gòn – Hà Nội đã có đầy đủ trên các trang báo mạng Trung Quốc, thì hơn 700 tờ báo của Việt Nam không một tờ nào dám “ẳng“ lên một tiếng. Nhà báo- như định nghĩa của anh đã tự đánh mất tự do của chính mình phải thế không anh Lê Văn Nuôi ?

Có lẽ anh cũng rõ quan điểm của tôi. Với bạn bè, anh em một thời dù tôi biết rõ hôm nay có người an phận, có người trùm mền, có người mệt mỏi thậm chí có kẻ đi đêm với an ninh…tôi cũng nhường một bước, lui lại một bước, thôi thì đấy là chọn lựa của riêng mỗi người. Nhưng với ngoại xâm thì nửa bước tôi cũng không nhường. Tôi là gã nhà thơ trói gà không chặt nhưng vẫn cứ là một công dân chống Tàu nghiêm ngặt nếu nó đụng vào đất nước tôi. Số tôi nó thế. Thân lừa ưa nặng biết làm sao.

Thôi thì may ra kiếp khác vậy!.