Thứ Bảy, ngày 15 tháng 12 năm 2012

‘Cướp Sài Gòn, dân Thủ đô’…

Cho dù đứng cạnh nhau, cụm từ rất khập khiễng này hoàn toàn không phải là ‘cặp đôi hoàn hảo” trong cái vũ điệu quay cuồng của thời kim tiền. Nhưng hệ lụy của nó mang lại, khá giống nhau.
Nổi lên trong tuần này, liên tục báo chí đưa tin, như một hồi còi báo động gay gắt- nạn cướp giật tại Sài Gòn. Đỉnh điểm của thảm trạng này, là vụ cướp kinh hoàng dưới chân cầu Phú Mỹ (Q. 2). Nạn nhân là một cô gái đi xe SH bị mã tấu chém gần đứt lìa cánh tay, trước khi bị cướp giật.
Tiền trảm, hậu…cướp
Đây không phải là thủ đoạn mới mẻ. “Phong cách” tiền trảm, hậu…cướp (của), giờ đây đã mang tính “bản sắc” riêng của các băng cướp máu lạnh, chuyên sử dụng các loại vũ khí như mã tấu, dao phay, dao găm… Cô gái đã được cấp cứu kịp thời, nối liền cánh tay. Còn ký ức bị cướp, bị chém bi thảm, chắc chắn ám ảnh cuộc đời cô không biết bao giờ mới đứt rời.
Đọc các thông tin kinh hoàng về cách gây tội ác của các băng cướp giật, người ta chợt nhận ra, lứa tuổi cướp giật, cung cách cướp giật, đối tượng và tài sản cướp giật… giờ đang có xu hướng trẻ hóa, hiện đại hóa, và cũng “hiểu biết hóa” hơn rất nhiều.
Có những tên cướp tuổi đời quá trẻ, chỉ mới 16 và 14 tuổi. Như trường hợp hai tên cướp dùng dao cắt cổ người lái xe ôm, đoạn đường Lê Văn Khương (ấp 5, xã Đông Thạnh, Hóc Môn).
Cướp của người Việt chưa chán, giờ đây, chúng cướp cả khách “tây”, một hiện tượng trước đây hiếm gặp. Như đôi khách du lịch người Hồng Kông, bị cướp sạch khi đang dạo phố tại Q. Bình Thạnh. Không một xu dính túi, mất hết giấy tờ tùy thân, họ phải ở nhờ nhà dân, bán bưu thiếp kiếm sống qua ngày.
Một người trong họ đã thốt lên kinh hoàng: Tôi đã đến nhiều nước, nhưng phải nói thẳng, nạn cướp giật ở TP.HCM ghê gớm quá! Sau phát ngôn đó, thì ấn tượng về VN nói chung, SG nói riêng trong mắt bạn bè quốc tế sẽ thế nào đây?
Không thứ “quảng bá” du lịch VN nào có thể… cay đắng, xấu hổ đến thế!
Cướp giật thì ở quốc gia nào cũng có thể xảy ra. Càng văn minh, hiện đại, phong cách cướp giật càng …điệu nghệ và mang tính kỹ thuật- công nghệ điêu luyện. Có điều, hiện tượng cướp giật xảy ra với cường độ mạnh, tốc độ nhanh, dồn dập, liên tục khiến không chỉ người dân, mà chính quyền TP. HCM hết sức lo lắng. Dù trước đó, ngành chức năng đã tuyên bố “tuyên chiến”.
Nói cho công bằng, đại nạn này cũng vẫn là “con đẻ hư đốn, bất trị” của xã hội.
Có thể bắt đầu từ hiện tượng khủng hoảng kinh tế.
Cơn khủng hoảng diễn ra diện rộng trên toàn cầu. Có điều, phản ứng hay hệ lụy của nó rất khác nhau, tùy thuộc vào đặc điểm hình thái, trình độ quản lý, thiết chế pháp luật xã hội khác nhau.
Trong Báo cáo về việc làm trên thế giới năm 2012, do Tổ chức Lao động quốc tế của Liên Hợp Quốc công bố tại Genève (Thụy Sĩ), ngày 30/4 cho biết, từ năm 2010 đến 2011, số vụ bất ổn gia tăng tại 57/106 nước thuộc diện phân tích. Khu vực dưới sa mạc Sahara ở châu Phi, Trung Đông và Bắc Phi bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Trước đó, theo tờ TBKTSG ngày 8/12/2011, nghiên cứu của TS. David Stuckler (ĐH Cambridge- Anh quốc) năm 2008, năm bắt đầu xảy ra khủng hoảng kinh tế cho thấy, tình trạng tự tử tại các nước châu Âu gia tăng.
Cụ thể, năm 2009, tỷ lệ này lên ít nhất 5% so với năm 2007. Tại Anh, tăng thêm 10% (so với năm 2008). Còn ở hai quốc gia khủng hoảng nặng nhất là Hy Lạp, và Ireland, tỷ lệ này là 17% và 13%.
Ở ta mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, đến tháng 9/ 2012, đã có gần 49.000 doanh nghiệp giải thể, phá sản, ngừng hoạt động… Đi kèm con số hàng nghìn doanh nghiệp giải thể, sẽ có hàng trăm nghìn con người bị thất nghiệp, không có việc làm.
Nhàn cư vi bất thiện, không phải người lao động nào thất nghiệp cũng hư hỏng. Nhưng rõ ràng, không có việc làm, không có thu nhập, tất yếu dễ xô đẩy “một bộ phận” người lao động vào con đường tha hóa, phạm pháp.
Tệ nạn cướp giật trắng trợn, lộng hành, tệ nạn mãi dâm, trong đó, đặc biệt hiện tượng đồng tính nam tăng lên mạnh trong nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ massage liệu có phải là hệ lụy gián tiếp của khủng hoảng kinh tế không?
Các tệ nạn này, còn được sự “tiếp tay” của cái gốc- giáo dục gia đình và nhà trường- lâu nay vốn yếu kém trầm trọng.
Thủ phạm của các tệ nạn này, khi đối diện với những tệ nạn còn khủng khiếp hơn- tham nhũng ở xã hội, sự nhu nhược của luật pháp…, thì sự mất niềm tin, đạo lý, mất phương hướng sống chỉ còn là khoảng cách quá mong manh.
Đặt trong một bối cảnh, các băng cướp giật giờ đây cũng rất am hiểu luật pháp, khi biết rằng chế tài cho loại tội phạm cướp giật cao nhất chỉ 3- 5 năm trong tù rồi trở về. Thì sự coi nhờn phép nước luôn nhãn tiền, trong khi con đường hoàn lương… mơ về nơi xa lắm.
Nhất là mới đây, một quan chức ngành chức năng thừa nhận, nhà tù hiện quá tải.
Đây là điều rất đáng lo ngại. Một trong những thước đo để người ta thừa nhận xã hội an bình hay ngược lại, là nhìn vào số… nhà tù, số tội phạm hoặc tù nhân.
Xã hội Việt đang hội nhập. Tội phạm sẽ ngày càng đa dạng, được nâng cấp cả “trình độ, quy mô” về tính chất đê hèn, sự tàn bạo, cùng thủ đoạn và sự hỗ trợ của công nghệ, của kỹ thuật cao.
Đã có quá nhiều kiến nghị xung quanh tệ nạn này. Người quyết liệt như ông Bí thư kiêm Chủ tịch một tỉnh nọ thì cho rằng cần “đày ra đảo” để biệt chúng. Người đặt câu hỏi vì sao không thành lập lực lượng phản ứng nhanh 141 như công an HN? Người nêu cần thay đổi luật vì nghiêm trọng là hành vi, chứ đâu phải giá trị tài sản bị cướp…
Tất cả đều đúng. Nhưng nếu một khi con người không có việc làm, một khi giáo dục không được chấn hưng, một khi tham nhũng vẫn là “tấm gương xám xịt” cho cả xã hội phải nhức nhối soi vào, và một khi thần công lý vẫn bên tiền bên tội, bên nào …nặng hơn, thì người dân Việt sẽ còn phải nơm nớp sống chung với tiền trảm, hậu…cướp.
“Tiền” chạy, hậu… chức
Cách đây không lâu, tháng 9/2012 HN vừa tổ chức kiểm điểm phê bình và tự phê bình theo tinh thần NQTƯ 4, được đánh giá là thẳng thắn, chân thành, xây dựng, nhất là ở ba vấn đề cấp bách là công tác cán bộ, quản lý đất đai, trật tự xây dựng được kiểm điểm nghiêm túc.
Thì tháng 12 mới đây, tại cuộc họp của HĐNDTP, ông Trần Trọng Dực, Chủ nhiệm UB Kiểm tra Thành ủy HN, có một phát ngôn thẳng thắn, đầy ấn tượng về việc thi và chạy để trở thành công chức Thủ đô thanh lịch:
Bây giờ người ta nói dưới 100 triệu đồng không có chuyện đỗ đâu. Còn chạy vào đâu? Đó là chỗ trưởng phòng nội vụ các quận huyện. Nói đến đó là việc rất đau lòng của TP chúng ta, nhưng đây là thực trạng đang tồn tại.
…Có trường hợp thí sinh làm bài không sai một dấu chấm, dấu phẩy so với đáp án. Điểm tối đa 100%, không trừ được một phẩy nào. Thử hỏi việc thi công chức như vậy thì chất lượng ra làm sao?
Nhưng xã hội không sốc nữa. Vì từ lâu, đi đêm “mua quan bán tước” là chuyện âm ỉ thường ngày ở huyện. Có điều, giờ đây được công khai chính thức từ phát ngôn của vị quan chức Chủ nhiệm UBKTTUHN, thì nó trở thành vị đắng phẩm cách (mượn ý của vở kịch Vị đắng tình yêu). Chả lẽ, nên gọi mùa thi công chức HN là mùa chạy?
Xã hội không sốc nữa. Vì ngay tiếp sau đó, người ta lại đọc được câu chuyện hài hước: Để xin được chân tạp vụ nấu ăn tại Huyện ủy Vũ Quang (Hà Tĩnh), chị Phạm Thị T, trú tại huyện này, đã phải “chạy” 75 triệu đồng cho ông Nguyễn Thanh Sơn, cựu Bí thư Huyện ủy Vũ Quang (nay là Bí thư Đảng ủy Khối Doanh nghiệp HT). Không biết trong đợt phê và tự phê, ông Bí thư Đảng ủy Khối Doanh nghiệp HT này kiểm điểm “ra răng”?
Chạy một “chức” nấu ăn mà phải mất 75 triệu đồng, thì chuyện 100 triệu đồng ở Thủ đô nhỏ như… con thỏ.
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Ban Tổ chức TƯ khi được phỏng vấn câu chuyện 100 triệu đồng, đã phải hỏi lại: Có 100 triệu thôi á? Hỏi lại, tức là ông- cựu quan chức Ban TCTƯ không tin. con số 100 triệu thực tế phải lớn hơn rất nhiều.
Chả cứ ông, người dân HN cũng không tin, từ lâu rồi.
Dù vậy, để lôi ra ánh sáng không đơn giản. Ví như, cái chuyện HN chủ trương sẽ lắp camêra tại các phòng thi công chức nghe có vẻ hay, nhưng cái chuyện đi đêm giữa hai kẻ chạy và được chạy, thì có camêra nào soi được nhỉ?
Tội hối lộ, ăn hối lộ vốn là thuộc tính con người. Những cái kết dành cho tội này, nặng hay nhẹ còn tùy thuộc vào sự nghiêm minh hay nhu nhược của pháp luật mỗi quốc gia, từ đời xưa.
Bộ phim Tây Thi bí sử VTV3 đang chiếu, cái chết không tránh khỏi của cả dòng họ Bá Phỉ bởi cái tội ăn hối lộ và “bảo kê” cho kẻ hối lộ cho thấy chữ tham lớn bao giờ cũng gắn với chữ thâm… khủng.
Còn trong thế giới hiện đại, mới đây, ở Algiêri, B.A- 48 tuổi, Chủ tịch Ủy ban Đô thị và Xây dựng (DUC) tỉnh Ain Témouchent (Tây bắc Algeria) vừa bị cảnh sát bắt quả tang khi đang nhận hối lộ 100.000 dinar (khoảng hơn 1.270 USD).
Ông McKeeva Bush, 57 tuổi, làm Thủ tướng quốc đảo Caimans (một quần đảo tự trị thuộc VQ Anh, nằm ở vùng biển Caribe), cũng vừa bị cảnh sát bắt giữ do bị cáo buộc tham nhũng.
Trong khi ở nhiều nước tư bản, những nhân vật tham nhũng, ăn hối lộ bị truy tố trước pháp luật, sao nó công khai, minh bạch thế. Như ở Nhật, Bộ trưởng Ngoại giao Seiji Maehara, 48 tuổi đã phải từ chức với lý do, năm 2005 đã nhận 250.000 yen từ một phụ nữ Hàn Quốc 72 tuổi. Do luật pháp Nhật cấm chính trị gia nhận tiền của người nước ngoài. Dù bà này sống ở Nhật, nói tiếng Nhật và điều hành một nhà hàng tại Kyoto.
Còn ở ta, lôi ra ánh sáng cái sự “đi đêm” sao khó đến thế. Phải chăng, có vấn đề lỗ hổng, khiếm khuyết của những quy định pháp luật. Phải chăng, cái cơ chế xin- cho nó có sự biến tướng và tàn phá đáng sợ nhân cách người Việt?
Chả lẽ người Việt cứ mãi phải mang cái họ Sống chung: Sống chung với lũ, sống chung với cướp giật, sống chung với nỗi sợ, sống chung với giả dối, sống chung với tham nhũng….
“Tiền trảm, hậu… cướp” và “tiền chạy, hậu… chức” là hai hiện tượng khác hẳn nhau: Một bên, những kẻ dùng vũ khí giết người, một bên vũ khí là đồng tiền ma mị, êm ái.
Một bên, người bị hại có thể bị mất tài sản, nguy hiểm đến tính mạng. Một bên, kẻ “bị chạy” ung dung trên ghế quyền lực, chả ảnh hưởng đến thanh danh. Thậm chí còn rao giảng đạo đức.
Một bên, sự “giao dịch” cướp giật diễn ra cả trong đêm tối lẫn thanh thiên bạch nhật. Một bên, giao dịch đó, dù có diễn ra giữa thanh thiên bạch nhật, cũng vẫn là “đi đêm”.
Nhưng tác hại thì giống nhau, cướp bằng vũ khí, hay cướp “bọc tay nhung” đều làm băng hoại không thương tiếc niềm tin con người vào đạo lý xã hội.
Thế giới đang đồn đoán, lo sợ ngày 21/12 sắp tới là Ngày Tận thế.
Nhưng liệu có một Ngày Tận thế cho những kẻ cướp giật SG, và những kẻ tham nhũng, ăn hối lộ (như chuyện thi công chức) đang nhởn nhơ hoành hành ở HN, và cả xã hội này không?
Kỳ Duyên
————
Tham khảo:
Theo Tuần Việt Nam

Thứ Sáu, ngày 14 tháng 12 năm 2012

30% công chức không làm được việc lỗi do ai?


Các công bố khác nhau liên quan đến chất lượng của công chức cho thấy hơn 30% công chức không đáp ứng được công việc. Con số này thực sự là một mối lo ngại đối với chất lượng của chính quyền, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng xã hội.
30% số công chức này chỉ ở vị trí cán bộ bình thường cũng đã gây thiệt hại cho bộ máy, nhưng nếu có những cán bộ lãnh đạo không đáp ứng được yêu cầu công việc thì hậu quả còn lớn hơn. Không ai dám đảm bảo rằng trong số 30% này không có một vài chục phần trăm rơi vào những chiếc ghế lãnh đạo. Một người lãnh đạo yếu kém hoàn toàn khác với một công chức yếu kém, điều này có thể thấy được từ những gì đã xảy ra trong thực tiễn.
Biết rõ mồn một như vậy, nhưng sự bất hợp lý này vẫn tồn tại và gần như chưa thấy có phương sách giải quyết. Hiện nay, trong các cơ quan nhà nước, cái cảnh ngồi “buôn chuyện” hay chơi game chờ hết giờ vẫn còn khá phố biến. Có những người suốt đời công chức chủ yếu là đi họp, từ cuộc họp nhỏ đến hội thảo, hội nghị. Họp rồi để tiếp tục họp nữa mà chẳng mang lại lợi ích, sáng kiến gì cho đơn vị. Chính vì vậy nên người dân đến cơ quan công quyền, thường phải gặp ách tắc vì cán bộ bận đi họp.
Vậy thì nhà nước phải trả lương cho khoảng gần bảy triệu công chức không làm việc được, tức là nhân dân đóng thuế để nuôi một đội ngũ vô tích sự này. Đội ngũ không làm được việc không chỉ hưởng lương, sáng vác ô đi tối vác về, mà còn gây ra nhiều hệ lụy khác. Họ là lực cản cho sự vận hành của hệ thống hành chính công vì sự trì trệ, kém cỏi của mình, chưa kể họ có thể là nguyên nhân của nhiều tiêu cực, sách nhiễu người dân, gây mất đoàn kết nội bộ.
Ngoài số tiền lương, nhà nước còn phải trả tiền cho những chi tiêu khác như điện, nước, điện thoại, công tác phí cho số công chức không làm được việc, chi phí này không nhỏ, và đây là một sự lãng phí ghê gớm, kéo dài năm này qua năm khác.
Câu hỏi đặt ra là tại sao lại tuyển dụng số công chức này? Trong xã hội có rất nhiều người giỏi, nhưng họ không được vào làm việc ở các cơ quan nhà nước, nguyên nhân vì sao?
Câu trả lời cũng rất rõ, vì tiêu cực trong tuyển dụng, vì tình trạng chạy việc, chạy ghế, chạy chức… Qua nhiều kỳ họp Quốc hội, vấn nạn này được đặt ra phân tích, phê phán, nhưng biện pháp xử lý vẫn chỉ là lý thuyết.
Ai có quyền tuyển dụng? Lãnh đạo của mỗi cơ quan chịu trách nhiệm đầu tiên về việc tuyển dụng, lãnh đạo các cơ quan có thẩm quyền liên quan cũng có trách nhiệm khi chấp thuận. Không thể đổ lỗi cho cái chung chung vô hình vô tướng.
Công chức không làm được việc một phần do sự hạn chế về năng lực và trình độ của họ, nhưng còn có nguyên nhân từ sự quản lý điều hành yếu kém của lãnh đạo đơn vị. Một cơ quan mà có đến 30% công chức không làm được việc thì người lãnh đạo có xứng đáng làm lãnh đạo nữa không?
Lê Chân Nhân
Theo Dân Trí

Kinh tế Việt Nam đi về đâu?


Nhìn sao cũng đúng
Nhiều người ắt hẳn rất ngạc nhiên khi thấy các chuyên gia kinh tế của các tổ chức kinh tế, tài chính thế giới, kể cả các ngân hàng khi phân tích tình hình kinh tế Việt Nam đều tỏ ra lạc quan theo kiểu mọi chuyện đang tiến triển tốt đẹp, không có gì phải lo lắng. Ngạc nhiên là bởi cùng lúc đó phản ánh từ giới kinh doanh trong nước là một bức tranh u ám, một tình hình bi đát của hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ doanh nghiệp lớn cho đến doanh nghiệp gia đình.
Thật ra hai nhận định này không mâu thuẫn nhau là mấy, cái khác biệt là góc nhìn, là cách lượng giá các con số và các xu hướng.
Ví dụ lạm phát, từ chỗ lên đến 18,6% năm 2011, năm nay lạm phát đã được kéo về dưới một con số (dự báo cả năm chừng 9,2%), ắt hẳn các chuyên gia kinh tế sẽ đánh giá đây là một thành tựu đáng kể. Và những biện pháp được áp dụng để kiềm chế lạm phát sẽ được coi là đúng đắn như nâng lãi suất lên cao, thắt chặt tín dụng. Cũng những cụm từ đó nhưng nhìn từ góc độ doanh nghiệp lại là những hòn đá tảng, đè nặng lên vai họ: lãi suất cao, tức chi phí tài chính cao làm họ kiệt quệ, thắt chặt tín dụng đồng nghĩa ít có cơ hội cho họ vay vốn làm ăn dễ dàng như những năm trước.
Ở đây, phải thừa nhận công luận đôi lúc đảo chiều một cách thiếu nhất quán. Những năm trước, khi tốc độ tăng trưởng tín dụng quá cao, có năm như năm 2007 tăng đến 51%, kéo theo lạm phát phi mã, dư luận ai nấy đều đòi hỏi phải siết lại việc cho vay dễ dãi của hệ thống ngân hàng. Nay tăng trưởng tín dụng thấp, chính là hệ quả của việc các ngân hàng thận trọng trở lại, từng bước giải quyết nợ xấu, các doanh nghiệp từng bước giải quyết việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá đáng, lại bị mọi người chỉ trích như một chỉ tiêu không đạt yêu cầu. Có lẽ việc công luận đảo chiều trong trường hợp này là do mức thay đổi quá lớn, tín dụng tính cho đến cuối tháng 11 chỉ tăng 4,15%.
Hay chuyện tính toán cán cân thương mại, lần đầu tiên trong nhiều năm Việt Nam xuất siêu thay vì nhập siêu (mới năm ngoái đây thôi, Việt Nam nhập siêu đến gần 10 tỷ đô-la), không thể không xem đây là một thành tích đáng kể. Báo cáo của các tổ chức tài chính nước ngoài đều tô đậm yếu tố này bởi nó góp phần quyết định trong việc ổn định tỷ giá. Nhưng đó là góc nhìn vĩ mô; nhìn từ doanh nghiệp thì thấy tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu là do doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp trong nước hầu như không tăng xuất khẩu. Còn nhập khẩu không tăng mạnh như mọi năm đồng nghĩa doanh nghiệp bế tắc, không thể nhập nguyên vật liệu về để sản xuất hoặc không bán được hàng nên không dám nhập hàng nhiều như các năm trước.
Một yếu tố khác cũng nhận được sự đánh giá khác nhau giữa hai góc nhìn vĩ mô và vi mô là chuyện nợ xấu. Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam thì lạc quan tin rằng Việt Nam sẽ xử lý được vấn đề nợ xấu. Đó là bởi tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam, dù còn bất nhất nhưng cứ lấy theo tỷ lệ cao nhất là 10% trên tổng dư nợ tín dụng mà có lần Thống đốc Ngân hàng Nhà nước buộc miệng công bố trên diễn đàn Quốc hội thì vẫn còn rất thấp so với tỷ lệ này ở các nước lúc xảy ra khủng hoảng nợ xấu. Theo một nghiên cứu của McKinsey, sau cơn khủng hoảng tài chính năm 1997, nợ xấu của các nước châu Á tăng vọt, lên khoảng 30% GDP, ví dụ nợ xấu tính đến cuối năm 2001 của Trung Quốc là 44-55% GDP, của Malaysia là 36-48% GDP hay của Thái Lan là 36-41% GDP. So sánh như thế thì nợ xấu Việt Nam dù có lên đến 15% GDP vẫn có thể giải quyết được.
Thế nhưng nhận định này không tính đến hai chuyện. Thứ nhất, ngay sau khủng hoảng tài chính 1997, các nước nhảy vào quyết liệt giải quyết nợ xấu còn ở Việt Nam, bàn thì nhiều, phát biểu thì hăng say trong khi bắt tay vào giải quyết nợ xấu, cho đến giờ đề án tổ chức công ty mua bán nợ xấu vẫn chưa có! Thứ hai, vì chưa có hướng giải quyết triệt để, nợ xấu làm giới ngân hàng không muốn cho vay ra nữa, tiền chỉ đổ vào trái phiếu chính phủ và có lẽ sắp tới là trái phiếu chính quyền địa phương.
Như thế nhìn từ góc độ vĩ mô, tình hình kinh tế Việt Nam, theo các tổ chức tài chính quốc tế, dường như đang đi vào thế dần ổn định, thời điểm khó khăn nhất đã qua và các nguy cơ nổ ra khủng hoảng cán cân thanh toán hay khủng hoảng tài chính đã được giải quyết.
Tuy thế, nhìn từ góc độ doanh nghiệp các rủi ro khác vẫn có khả năng xảy ra. Đó là sự vỡ nợ dây chuyền từ doanh nghiệp này lây lan sang doanh nghiệp khác rồi từ doanh nghiệp đến ngân hàng hay từ doanh nghiệp đến người lao động. Ví dụ người ta chỉ chú ý đến hai bên trong tranh chấp bảo lãnh phát hành trái phiếu giữa Công ty Tài chính Cổ phần Vinaconex – Viettel và ngân hàng SeABank mà quên đi nhân vật chính, Công ty Vina Megastar, nơi phát hành trái phiếu và nay không trả được nợ. Dự báo sẽ còn nhiều vụ như thế, nhất là các khoản nợ có liên quan đến các doanh nghiệp nhà nước.
Đây là cái giá phải trả trong quá trình trở lại những giá trị kinh doanh căn bản chứ không chạy theo các loại bong bóng tài sản như trước. Tái cơ cấu một doanh nghiệp là đã tốn kém, huống gì phải tái cơ cấu cả nền kinh tế. Điều đáng băn khoăn là chi phí của quá trình này, nhất là khi liên quan đến khối doanh nghiệp nhà nước hay hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần, lại đang được chia đều ra cho người dân ai cũng phải gánh. Dọn dẹp hậu quả của lòng tham thì lẽ ra thủ phạm chạy theo lòng tham phải gánh chịu trước tiên chứ không phải là người dân bình thường.
Nguyễn Vạn Phú

Nắm xôi và đàn gà công nghiệp

Đang có một tầm nhìn không vượt quá nắm xôi trước mũi. Trong khi “bán rẻ” chưa bao giờ là một giá trị của tầm nhìn
Câu chót của bài ca dao “Thằng Bờm có cái quạt mo”, được nhiều nhà…văn hóa ra sức biện giải. Rằng việc đổi “cái quạt mo” lấy “nắm xôi”, sau khi từ chối hàng loạt những “3 bò 4 trâu”, những “ao sâu cá mè” là thể hiện tính thuần lương của…người Việt. Là sự trao đổi sòng phẳng, công bằng giữa hai vật ngang giá trị.
Nhưng với dân gian, thằng Bờm vẫn chỉ là thằng Bờm, nói kiểu đương đại là một thứ “gà công nghiệp” với hành động và suy nghĩ, dù biện giải cách gì cũng không vượt quá câu chuyện miếng ăn. Và một tầm nhìn không xa hơn nắm xôi trước mũi.
Có người vừa lại nhắc đến câu chuyện nắm xôi và thằng Bờm khi nhắc đến nền kinh tế Việt Nam và các Doanh nghiệp Việt.
Tại một hội thảo lớn về xác định lợi thế DN, trước mặt Chủ tịch Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam, TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam công khai xác nhận một nền Kinh tế, có khởi điểm từ năm 54 của thế kỷ trước, và sau 2 thập kỷ đổi mới, sau 7 năm hội nhập, vẫn chỉ là một “Nền kinh tế gia công”. Nơi các doanh nghiệp được “nuôi như gà công nghiệp”, “chỉ lớn lên chứ không tăng giá trị và đẳng cấp”.
Vậy đâu là những biểu hiện của “Nền kinh tế gia công”? Chỉ số năng lực cạnh tranh tụt 16 bậc sau 2 năm? Phát triển theo chiều rộng mà không chú trọng đến chiều sâu, như Chủ tịch VCCI nhận xét. Nền công nghiệp không xuất hiện trên “bản đồ đẳng cấp” với sự “gia công thùng tôn, chế tạo ốc vít”. Và toàn bộ giá trị nền kinh tế dựa trên việc “bán rẻ” từ tài nguyên thô cho đến sức lao động giá rẻ. Dựa vào FDI để hội nhập nhưng lại chẳng hội nhập được gì. Bản thân vài chục tỷ USD thu hút đầu tư, cứ cho đó là chiến công của điều hành, thì đẻ liền ngay sau, nói như ông Trần Đình Thiên, là “một sự lãng phí lớn” khi nguồn lực đó hầu như không có tác dụng nâng lên đẳng cấp của một nền kinh tế. Đi sau nhưng chưa bao giờ tránh được cái hố của người đi trước mà điển hình chính là sự thất bại của những “Vina” khi sao chép vụng về “mô hình Chaebol” đã có tiền lệ thất bại của Hàn Quốc. Hay một nền kinh tế thị trường nhưng đó là một thị trường có “đặc thù”. Trên VietNamNet TS Vũ Quang Việt, thậm chí còn nói đến thứ mà ai cũng có thể nhìn thấy: “Hoàn toàn phụ thuộc vào nước ngoài và tổ chức nhằm phục vụ nhu cầu của nước ngoài”. “Không những phải nhập khẩu nguyên vật liệu mà còn có thể lại phải mượn tiền để xây dựng nhà máy, bằng cách bán khoáng sản và vay mượn để có ngoại tệ”. Và hậu quả nhãn tiền là việc trở thành một thứ bãi rác công nghiệp, khi phải bỏ ngoại tệ để nhập về ngập tràn công nghệ lạc hậu, hủy hoại môi trường đáng ra đã phải ném vào bãi rác.
Tất cả những phân tích đó đều đúng, và đúng nhất là tầm nhìn không vượt quá nắm xôi trước mắt.
Trên Thời báo kinh tế Việt Nam sáng qua, TS Vũ Thành Tự Anh đưa ra con số 104 tỷ USD giá trị xuất khẩu trong 11 tháng của năm 2012, “Đây là con số đáng ca ngợi nhất là trong bối cảnh như hiện nay”- TS Anh nói. Tuy nhiên, nhìn vào đằng sau con số xuất khẩu, thì thứ mà nền Kinh tế xuất chủ yếu là hàng gia công, nguyên liệu, tài nguyên thiên nhiên, trong khi “Hàm lượng giá trị gia tăng đóng góp cho xuất khẩu lại đang giảm đi”.
Bán rẻ chưa bao giờ là một giá trị của tầm nhìn.
Có một câu hỏi đặt ra: Những doanh nghiệp con gà công nghiệp đã làm nên nền kinh tế gia công hay ngược lại, chính nền kinh tế nắm xôi đó đang tạo ra những con gà công nghiệp? Rất khó để trả lời câu hỏi. Y hệt câu chuyện thằng Bờm sinh ra nắm xôi hay ngược lại.
Đào Tuấn

Thứ Năm, ngày 13 tháng 12 năm 2012

Ngày tận thế


Theo lịch của người Maya thì ngày 21/12/2012 là ngày tận thế.
Tin hay không tin vào ngày tận thế là quyền của bạn. Quyền ấy được xác tín bởi niềm tin, mà mỗi người thì có một mức độ niềm tin khác nhau vào bất cứ điều gì. Và mức độ của niềm tin ấy sẽ luôn được biểu hiện bằng hành vi của bạn.
Vì tin vào ngày tận thế nên người Pháp lên ngọn núi linh thiêng Pic de Bugarach được cho là “nơi thoát hiểm” tránh ngày tận thế sắp tới. Vì tin vào ngày tận thế nên nhiều người theo một giáo phái ở Brazil bỏ công việc, đưa hết gia đình vào một nơi tập trung để cùng nhau tự tử vào ngày tận thế…
Dân Việt Nam tuy có “một bộ phận không nhỏ” mê tín dị đoan nhưng chưa nghe dư luận đồn thổi gì về tâm lí hoang mang, lo lắng hay chuẩn bị cho ngày tận thế. Có lẽ dân mình được tôi luyện trong cuộc sống gian khổ, chiến tranh nên họ đã quen với những chuyện chết chóc, hủy hoại chăng. Ngược lại họ còn chờ xem ngày tận thế nó sẽ đến như thế nào! Có như phim hành động, phim hủy diệt của Mỹ hay không!
Nhiều người còn tranh thủ đề tài ngày tận thế để bày trò ăn nhậu, vui chơi, yêu đương, sống gấp … một cách lạc quan vui vẻ !!!
Còn ở ta thì nhiều người nghĩ rằng ngày nào cũng có thể là ngày tận thế.
Có người đang sống yên vui, đi du lịch cùng bà con, bạn bè thì gặp tai nạn giao thông kinh hoàng mà bỏ mạng – ngày tận thế.
Có người đi dự đám tiệc hoặc đơn giản hơn là dùng bữa tại công ty, ăn phải thực phẩm độc hại – ngày tận thế.
Ra đường bị cướp chặt tay, giết người cướp của, phụ nữ bị hãm hiếp – ngày tận thế…
Tuy đó không phải là tận thế tập thể nhưng luôn có ngày tận thế rình rập mỗi cá nhân.
Những người dân sống phập phồng, thấp thỏm trong khu vực đập thủy điện Sông Tranh – Quảng Nam không biết lúc nào thì động đất, vỡ đập – ngày tận thế.
Lũ lụt lớn do phá rừng, do xả đập thủy điện lúc lũ cao trào khiến hàng trăm làng mạc, hàng ngàn người dân lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, chết chóc thảm thương – ngày tận thế.
Kinh tế khủng hoảng, nợ nần không trả được, nhiều đại gia đành tìm đường tự vẫn cho nhẹ gánh nợ đời – ngày tận thế…
“Lưỡi bò” lè ra “liếm” hết đường làm ăn của ngư dân, “tàu lạ” đâm vỡ tàu của ngư dân khiến họ bỏ mạng trên biển khơi – ngày tận thế
Ngày tận thế của tạo hóa có xảy ra hay không thì chưa biết bởi những gì là bí ẩn, huyền diệu của thiên nhiên thì không có khoa học nào giải mã thỏa đáng được.
Nếu ngày tận thế xảy ra thì chống đỡ bằng cách nào cũng chưa biết nhưng ngày tận thế do bàn tay con người thì có thể thấy trước được và có thể tránh được.
Chẳng lẽ chúng ta không làm được điều gì cho cuộc sống của mình khi tất cả đang hiển hiện trước mắt!
Người xưa nói “Nhân nào quả nấy”; chúng ta gieo nhân tận diệt, tận thu, tận dụng … tận cùng, đến táng tận lương tâm thì gặt lấy quả tận thế cũng là dễ hiểu.
Thật đáng tiếc vô cùng bởi cuộc sống này bị hủy diệt khi ngày tận thế xảy ra, chúng ta đâu còn cơ hội nào để nuối tiếc, để sống nữa?
Lời tiên tri, sấm truyền về ngày tận thế chưa biết có đúng hay không nhưng không hẳn đó là tiêu cực bởi có khi nó thức tỉnh con người về cõi đời phù du.
Mà đã vậy thì chúng ta hãy sống với nhau cho tử tế. Hãy yêu thương nhiều hơn, tha thứ nhiều hơn, hãy mỉm cười nhiều hơn với người thân với bạn bè …
Điều ấy không chỉ là giữa người với người mà còn là giữa người với tạo vật. Hãy yêu một cái cây trong rừng, nâng niu một đóa hoa trong vườn nhà, từ chối một thú chơi bằng sự giam cầm chim thú…
Điều ấy không chỉ với tạo vật mà với chính bản thân mình bởi “Muốn thay đổi thế giới điều duy nhất bạn có thể chắc chắn làm là thay đổi chính bản thân mình” (Aldous Huxley) mà bắt đầu từ sự biết xấu hổ, đến từ chối cái ác, chống lại thói ích kỉ , không hèn nhác hay sợ hãi… – là một chặng đường dài không dễ gì vượt qua.
Victor Hugo viết: “Khi Chúa muốn hủy diệt một thứ, ngài đặt sự hủy diệt vào tay chính thực thể đó. Mọi thứ xấu xa trên thế giới này đều tự giết mình” (When God desires to destroy a thing, he entrusts its destruction to the thing itself. Every bad institution of this world ends by suicide).
Vậy nên chúng ta hãy nghĩ đến sự tận thế từ mình hơn là sự tận thế từ đất trời.
Lê Đức Thịnh

“Cái họa quả trứng”

“Cái họa quả trứng” không biết có tránh được không nhưng cô giáo Hậu, giờ có thể gọi cô là người đàn bà đi kiện tên Hậu đã nhận lại những con số 0 tròn như những quả trứng
“Có nơi, chính quyền đền bù 35.000 đồng/m2 đất nông nghiệp, trong khi người dân phải đóng thuế đăng ký sổ đỏ là 55.000 đồng/m2. Vậy là tiền thuế còn cao hơn giá trị đền bù đất”. Đây là ý kiến phát biểu của ông Bert Maerten, Trưởng Đại diện tổ chức Oxfam tại Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam vừa kết thúc chiều 10.11.
Không ngẫu nhiên, ¼ thời gian Hội nghị được dành để các nhà tài trợ lớn nhất cho Việt Nam nói về việc sửa đổi luật đất đai. Không ngẫu nhiên, Luật Đất đai được đề cập đến dưới giác độ công khai, minh bạch, và công bằng trong việc thu hồi, đền bù đất và hỗ trợ tái định cư. Cũng không ngẫu nhiên, con số 35.000 đồng được nói tới như một cái giá của sự bất công.
Nhưng chỉ vài giờ sau đó, có một con số khác, tệ hơn rất nhiều, đã được đưa ra khi Thanh Niên chạy hàng tít lớn: Một mét vuông đất bằng một quả… trứng gà. Và là trứng gà công nghiệp. Bài báo kể về hoàn cảnh gia đình cô giáo Trần Thị Hậu, một công dân ở Đà Nẵng đã bị chính quyền bồi thường 3.000 đồng cho mỗi m2 khi thu hồi đất cho dự án Sân golf Bà Nà.
Và đương nhiên, cô giáo hậu trở thành dân kiện. Không kiện sao được khi đó là những mét đất thấm mồ hôi được khai phá, hoặc tạo lập, hoặc phải mua lại từ những năm 90 của thế kỷ trước, trước khi Luật đất đai 1993 ban hành. Không kiện sao được khi số tiền bồi thường 3.000 đồng, bằng một quả trứng, hay cốc trà đá. Với “số tiền quả trứng” đó, hoặc người ta là thần phật để gạt nước mắt, nuốt ực vào lòng nỗi phẫn uất hoặc là phải đâm đơn đi kiện, trước khi trở thành một Đoàn Văn Vươn. Cô giáo Hậu, cũng như tất cả những người dân mất đất khác không phải là thần phật, và thế là cô đi kiện.
Cái họa đến ngay sau đó, cô Hậu bị Trường tiểu học Hòa Ninh kỷ luật buộc thôi dạy, thôi làm chủ nhiệm lớp với lý do duy nhất là “khiếu kiện kéo dài”. Trả lời Thanh Niên, Trưởng phòng GD-ĐT huyện Hòa Vang Lê Văn Phước nói trắng phớ: Lý do cô Hậu bị “mất dạy” là vì “làm ảnh hưởng đến ngành giáo dục”. Theo ông Phước, với tư cách là một giáo viên, một đảng viên lẽ ra cô Hậu phải chấp hành chủ trương, đường lối, đằng này cô khiếu kiện UBND huyện hoài. “Tôi yêu cầu nhà trường không bố trí cho cô dạy một thời gian, để dư luận lắng dịu”.
“Cái họa quả trứng” không biết có tránh được không nhưng cô giáo Hậu, giờ có thể gọi cô là người đàn bà đi kiện tên Hậu đã nhận lại những con số 0 tròn như những quả trứng.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh từng khẳng định việc Đà Nẵng thành công trong đền bù giải tỏa là bởi “đừng để ai bị giải tỏa đền bù mà có cuộc sống khó khăn hơn trước”.
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang từng kêu gọi đồng bào không sợ bị trù úm “Vì sợ bị trù úm mà chúng ta không tố cáo thì đất nước này sẽ thế nào? Người ta có thể trú úm một người, một nhóm người nhưng không thể trù úm cả dân tộc này”.
Thưa Bí thư, với bất cứ xuất xứ nào, một m2 đất không thể đền bù với giá bằng một quả trứng.
Thưa Chủ tịch nước, cô giáo Hậu, đảng viên Hậu mới chỉ thực hiện quyền khiếu tố, được ghi trong luật, thì ngay lập tức đã trở thành “mất dạy”, đã nhận lại con số 0 to tướng.
Chúng ta thật khó có một lẽ công bằng chung chung nào đó khi từng công dân vẫn phải vật lộn để đòi hỏi sự công bằng riêng, hoặc có khi, vật lộn chỉ để tránh những “Cái họa quả trứng”.
Đào Tuấn

Thứ Tư, ngày 12 tháng 12 năm 2012

Cựu chiến binh thật và rỏm

Cựu binh Nguyễn Hồng Quân mưu sinh.

Nhớ thời làm ở Hà Nội, mỗi lần về quê ăn Tết với bu, thế nào cũng có màn đóng góp cho xóm làng. Thông thường là bác trưởng xóm, bên phụ nữ, người chi bộ, từ 3 đến 5 người. Họ đợi tối mồng 2 Tết thì đi thăm bọn con cháu thành đạt ở thành phố về quê vì hội này hay đi vào sáng hôm sau.
Đầu tiên là màn chào hỏi, thăm sức khỏe và tình hình công tác, con cái và gia đình. Sau đó đề nghị đóng góp cho địa phương. Chú biết đó, con đường ra bãi tha ma hiện đang lầy lội. Anh Q đã đóng cả chục triệu rồi, còn thiếu vài bao xi măng, chú xem có giúp xóm được vài trăm ngàn không.
Bà mẹ ngồi bên đá vào, thôi con ạ, của ít lòng nhiều, con đi xa, ở nhà trăm sự nhờ đảng và chính quyền địa phương, các anh của con đóng hết rồi, bây giờ đến lượt con. Mẹ nói chả lẽ không nghe.
Thế là thằng cu đành rút ra vài tờ VNĐ, chẳng nhiều như các đại gia, gọi là chút tình quê hương nghe văn vẻ, nhưng thật ra bằng một lần uống bia của vài thằng bạn.
Sau này, thấy bà mẹ kêu quyên góp gì đó nhưng chi tiêu không rõ ràng, cãi nhau ỏm tỏi, lần sau con cứ đóng cho hội cựu chiến binh ấy. Cánh đi bộ đội về rất sòng phẳng.
Quả thật, tôi chả có nhiều, mỗi lần chút thôi, nhưng các anh ấy chi tiêu rất minh bạch. Nào là mua cái xe chở quan tài hết bao nhiêu, cờ phướn thế nào, bưng cái trống cái hết mấy trăm, kể cả chai rượu trắng chục ngàn các anh liên hoan cũng ghi vào hóa đơn.
Tôi luôn tin cựu chiến binh là những người đàng hoàng. Chả gì họ vào sinh ra tử, thân còn chẳng tiếc, tham gì mấy đồng tiền mà thành người ti tiện.
Thời ở Ba Lan, Bulgaria, hay sang Nga chơi cả nửa năm, gặp cựu chiến binh thế chiến 2, tôi có cảm giác họ như những anh hùng.
Sang Mỹ cũng vậy. Vào ngày Veteran Day 11-11 (Cựu chiến binh) thấy cả chục ngàn xe máy Harley Davidson chạy nườm nượp trên đường DC. Đó là cánh lính già râu ria xồm xoàm, người xăm không còn chỗ nào trống, đang biểu diễn xe máy ầm ầm, để nhớ lại thời trai trẻ lính chiến bụi xa trường.
Có lần tôi còn ngồi trên xe máy đi thử một đoạn. Cánh này vẻ đáng tin cậy, hiền từ, cho dù họ cũng bắn kha khá đạn về phía quân ta. Biết đâu có lão đòm anh trai mình cũng nên.
Lâu lâu về quê, tôi lại nghe làng xóm than, thời chống Mỹ, thằng trốn bộ đội lại vào hội cựu chiến binh. Thằng đào ngũ bỗng thành thương binh có thẻ đàng hoàng. Lúc đó tôi mới biết có cả nguyên bộ đội rỏm.
Đường phố Hà Nội náo loạn vì xe giả danh thương binh dù có người là thương binh thật, làm ăn chân chính vì mưu sinh.
Gần đây trên mạng có video clip mà các cựu binh đến tận cơ quan một blogger đến hoạnh họe tại sao lại chống dự án nhà máy điện nguyên tử, phản đối bauxite Tây Nguyên, đòi thu cả laptop của anh ấy. Lấy danh nghĩa thương binh để dẹp bất đồng là làm hại những người một đời vì dân vì nước.
Tôi lờ mờ hiểu rằng có nhiều loại cựu binh, có thật, có rỏm, có người trung thành, có người chẳng hiểu sao mình được phong làm cựu chiến binh vì một nhiệm vụ đặc biệt.
Mới đây có tin TBT của tờ báo Cựu Chiến binh bị phốt gì đó nên mới ngó vào xem. Hóa ra hội này rất mạnh, có cả một tờ báo. Theo tôi hiểu, tờ báo này dành cho bộ đội xuất ngũ là chính.
Rất tiếc, phần liên quan đến binh đao ngày xưa rất ít. Có phần thông tin về Hội CCB, điều lệ, vài tin nhỏ về hoạt động. Còn lại nó như một tờ báo trong 700 tờ báo khác. Đọc ở đâu đó rồi thì chẳng cần vào đây.
Chỉ có điều, muốn xem đại gia Đặng Thành Tâm làm ăn mánh mung thế nào, chị Hoàng Yến khai man lý lịch ra sao, hãy vào đây mà xem. Đủ hết thông tin. Nghe nói chính tờ báo này hạ bệ chị Hoàng Yến, phải ra khỏi Quốc hội.
Những cái tít giật gân như “Không thể để ông ĐTT lừa dối cử tri, qua mặt Quốc hội” hay “Vi phạm pháp luật của ông Đặng Thành Tâm vì sao chưa có chỉ đạo xử lý” vv. đủ thấy, các vị trong tòa soạn chỉ “chơi” mỗi gia đình nhà này. Không tin bạn đọc vào đây mà xem.
Có vài tờ khác như Người Cao tuổi và Petrotimes cũng xông vào “choảng” hai chị em Yến – Tâm.
Trong khi ấy, những vụ tày trời như Vinashin, Vinalines, PCI, PMU18 hay EcoPark, Tiên Lãng … thì thấy quí báo “thưa thớt, dựa cột”.
Đọc báo một thời gian thì tôi lờ mờ hiểu, một số tờ báo có định hướng của anh X, một số khác của anh Y, vài tờ của anh Z.
Cựu binh Mỹ diễu hành. Ảnh: Nguyễn Vinh Quang
Thật ra chuyện này không lạ. Bên Mỹ cũng rứa. Washington Post ủng hộ đảng Dân chủ, có lần lật cả Tổng thống Nixon vì vụ Watergate. Nhưng cách đưa tin hay bình luận khá khách quan vì họ muốn dân của cả hai đảng mua báo.
Fox News luôn thuộc về đảng Cộng hòa, nhưng chỉ nghe họ đưa tin, chẳng ai có thể đoán là họ đang đánh đảng nào.
Một tờ báo như Cựu Chiến binh cũng nên định hướng phục vụ bộ đội phục viên, thương binh, công tác liệt sỹ, tìm hài cốt đồng đội, nhắn giúp bạn bè gặp mặt thời xưa.
Tin tức bình luận nên liên quan đến chất lính của chiến trường hơn là chính trường để cho hàng triệu người rời quân ngũ có một không gian riêng khác biệt với 700 tờ báo khác.
Mấy hôm nay nghe tin TBT của báo Cựu Chiến binh bị cáo buộc sai phạm ngay trước thềm đại hội Cựu chiến binh. Xem ảnh, thấy anh cũng khô khổ thế nào ấy, chắc cũng đi lính về hẳn hoi. Cũng mong tòa soạn xốc lại tinh thần cho tờ báo và đi đúng hướng cho những người lính cũ đọc và thấy mình trong đó.
Viết báo phải công minh và không được thiên kiến. Trách nhiệm là đưa tin trung thực và cấm tuyệt đối phe phái thì mới mong tờ báo sống với thời gian.
Nếu chỉ phục vụ anh Y, anh X, anh Z, thì khi các ảnh về vườn, hay bị kỷ luật, chủ tờ báo cũng về đuổi gà cho vợ chưa chắc đã xong.
Nghĩ chuyện cựu binh rỏm thật, sao mà rầu lòng. Nó rỏm ở ngoài đời đã đành vì miếng cơm manh áo, chả lẽ lại bước cả vào một tờ báo mà khẩu hiệu đầu trang là “Phát huy bản chất truyền thống “Bộ đội cụ Hồ” Trung thành – Đoàn kết – Gương mẫu – Đổi mới”.
Hiệu Minh. 12-12-12.

Về cuốn ‘Bên Thắng Cuộc’

Khi tin ‘giải phóng miền Nam’ lan đến một vùng quê Hà Tĩnh, một cậu bé còn chơi với bạn ở ngoài ruộng và bọn trẻ đã ‘buông nhau ra thôi không đánh vật’ nữa, nhưng cuộc giằng co chọn lối đúng và sai cho cả một dân tộc hóa ra mới chỉ bắt đầu và còn chưa kết thúc.
Với cậu bé chăn trâu ngày đó mà nay thành danh với cái tên blogger Osin, hành trình vào đời và nghiệp làm báo cũng bắt đầu từ tháng 4/1975 khi sự ‘nhận mặt nhau’ diễn ra có triệu người vui và triệu người buồn của hai miền Nam Bắc Việt Nam sau cuộc nội chiến quốc tế hóa.
Khi được đọc bản thảo ‘Bên Thắng Cuộc’, tôi băn khoăn không hiểu vì sao Huy Đức không đặt tựa cho sách là ‘Bên Thắng Trận’ với cả sự oai hùng, hào khí cách mạng như truyền thông chính thống vẫn nêu?
Có phải trận chiến quân sự và ý thức hệ dù lớn lao đến đâu cũng chỉ là một cuộc cờ và trận chiến vì tâm hồn và tương lai Việt Nam vẫn chưa dứt?
Những suy luận đến từ cuốn sách chắc sẽ còn nhiều, vì chỉ trong vòng vài tuần qua, số bài bình luận về cuốn ‘Bên Thắng Cuộc’ đã xuất hiện đông đảo với đầy đủ những lời khen nhưng cũng có một số ý phê bình, đa số tôn trọng và không gay gắt.
Vì thế nên ở đây, tôi chỉ chia sẻ một số cảm quan riêng và tập trung vào những gì tôi nghĩ rằng sách đã gợi mở ra và tạo đà cho những người viết trong và ngoài nước đi tiếp.
Trước hết, cuốn sách mổ xẻ khá rành mạch, chi tiết và làm mới lại nhiều giai đoạn lịch sử, biến cố, sự kiện quan trọng trong một thời kỳ cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1975 đến Đổi Mới.
Các đoạn có giá trị nhất, nhiều tư liệu mới nhất và tổng hợp được cách nhìn của các bên nhất phải kể đến giai đoạn lực lượng cộng sản Nam và Bắc tiến vào Sài Gòn, và thời kỳ quân quản rồi thống nhất hai miền.
Sau đó là các diễn biến của thời kỳ đánh tư sản, tiêu diệt văn hóa, văn nghệ tự do, quy kết loại trừ tư bản Hoa kiều, cưỡng bức kinh tế mới, cho tới cuộc chiến với Khmer Đỏ cùng thời gian các nỗ lực duy chí ý nhằm áp đặt mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa bao cấp trên cả nước, đưa đến các thảm họa nhân đạo và sự suy sụp kinh tế.
Ở các chương này, ngòi bút Huy Đức tỏa sáng trong giọng văn âm thầm, cố gắng giữ vẻ bình thản nhưng bên trong sôi sục, thậm chí có chỗ nghẹn đi vì các biến cố đau đớn cho hàng triệu người mà anh chứng kiện cận cảnh, nhất là ở trong tâm thức một người đi bộ đội về và từ Bắc vào sống trong Nam.
Qua các chương đó, người đọc dù thuộc các thế hệ sau có thể hình dung ra được khá rành mạch vì sao sự mê tín với một mô hình độc tôn đã khiến lãnh đạo Đảng cầm quyền ở Việt Nam liên tiếp sai lầm mà các di chứng vẫn còn đang là chính sách hiện hành dù đã được bớt liều nhờ tác động khách quan và sự tự ý thức.
Dòng đời trong lịch sử
Cách viết ‘sử ký’ di chuyển từ bối cảnh lịch sử chung đến hoạt động của các nhân vật chính đã dựng lại nhiều hình ảnh sống động nhờ số lượng phong phú các tư liệu nguồn mà tác giả ghi lại hoặc phỏng vấn trực tiếp với nhiều nhân chứng, người trong cuộc ở cả các cấp cao.
Cuộc đời riêng, hoạt động và suy nghĩ, tính toán cá nhân và chính trị của các ông Lê Duẩn, Võ Nguyên Giáp, Võ Văn Kiệt, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Lê Đức Thọ…được tái hiện rõ rệt.
Chuyện tình yêu, hôn nhân, gia đình vợ con họ được kể lại, ghi lại vừa đủ để phụ thêm cho các hiểu tính cách, các bước ngoặt trong đời những nhân vật này trong bối cảnh xã hội, lịch sử mà không sa đà vào chuyện riêng tư.
Chẳng hạn cuộc tình và cuộc đời làm vợ thứ nhì của ông Lê Duẩn mà bà Nguyễn Thụy Nga phải gánh chịu cho thấy một giai đoạn mà văn hóa chính trị cộng sản rất hà khắc, thậm chí tàn khốc với việc riêng của tất cả mọi người, kể cả những nhân vật cao cấp, ngược hẳn với thời kỳ tung hê, thả cửa của quan chức hiện nay.
Một cách nhìn khác xuyên qua những tư liệu quý mà Huy Đức thu lượm và tìm cách kiến giải là dòng ‘sinh hoạt quân sự’.
Lồng vào các chiến dịch tiến vào Sài Gòn năm 1975, chiến tranh biên giới Tây Nam, xung đột Trung – Việt, hay đi ngược về thời kỳ kháng Pháp, chiến tranh Mỹ – Việt là các chân dung sỹ quan, tướng lĩnh, nhân chứng của nhiều phía.
Các trận đánh, các cuộc ra quân, những vụ thảm sát, tàn phá của quân Pol Pot, quân Trung Quốc được mô tả bằng ngòi bút của người làm báo, viết phóng sự nên sống động hơn nhiều so với các cuốn tiếng Việt từ trước tới nay về cùng chủ đề mà tôi được đọc.
Các vụ ‘thâm cung bí sử’ trong chính trường Việt Nam, nhất là giới tướng lĩnh như cái chết của các tướng Nguyễn Chí Thanh thời chiến tranh, rồi những chuyện đột tử của các tướng Hoàng Văn Thái, Lê Trọng Tấn, Đinh Đức Thiện sau này cùng một âm mưu bao vây, hạ thấp tướng Võ Nguyên Giáp được mô tả thật sinh động.
Cuộc đời và các suy tư của ông Võ Văn Kiệt mà tác giả có thời gian gặp gỡ nhiều cũng được trình bày lại khá đầy đủ, cho người đọc cơ hội thấy được chân dung một nhân vật cộng sản miền Nam luôn trăn trở để càng về cuối đời lại càng về gần với tinh thần dân tộc.
Nhân chứng và tư liệu
Nhà báo Huy Đức và TBT Lê Khả Phiêu: bản thân tác giả là nhân chứng của nhiều sự kiện lịch sử
Đã có người khác đã bình luận về phương pháp viết của Huy Đức, gồm cả phần được và phần thiếu sót nên ở đây, tôi chỉ muốn chú ý đến cách sử dụng tư liệu của tác giả để tạo dựng bối cảnh quốc tế hoặc khu vực cho phần nội dung Việt Nam của anh.
Giai đoạn viết về cuộc cách mạng dân chủ Đông Âu và Liên Xô sụp đổ không phải là phần mạnh nhất của tác giả.
Huy Đức chủ yếu sử dụng lời kể của tiến sỹ Lê Đăng Doanh về chuyến đi của Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh sang Đông Đức, cuộc gặp Erich Honecker, Mikhail Gorbachev và Nicolai Ceaucescu và tư liệu của Bùi Tín đã xuất bản khá lâu để dựng lại ‘cú sốc thể chế’ mà perestroika và glasnost gây ra cho ban lãnh đạo Hà Nội.
Sang để ‘chấn chỉnh’ lãnh tụ phe cộng sản quốc tế Gorbachev về đường lối xét lại, ông Linh đã cảm lạnh, sốt và ốm (theo cả nghĩa đen và bóng?) khi gặp sự hắt hủi, coi thường của ‘đồng chí đàn anh’ – dấu hiệu Hà Nội bị Đông Âu bỏ rơi nên dần tìm sang ngả Trung Quốc.
Nhưng cũng vì dựa trên các trích dẫn đó là chính, nhiều lý giải về Đông Âu trong sách không theo kịp các tác phẩm xuất bản tại khu vực này hoặc sách của các tác giả Phương Tây trong 10 năm qua.
Về sự dính líu và cuộc tháo chạy của người Mỹ khỏi Đông Dương, quan hệ Mỹ – Trung về Campuchia cuốn sách cũng dùng quá nhiều luận điểm của nhân vật nổi tiếng thiên kiến và thiên hữu, ông Henry Kissinger trong cuốn ‘Ending the Vietnam War’ (2003), thiếu hẳn các cuốn mới hơn về Trung Quốc như ‘Inside Ten Episodes of China’s Diplomacy’ (2006) của Tiền Kỳ Tham.
Các đoạn về quan hệ Trung Xô hoặc Trung Mỹ hay vai trò chỉ đạo của Moscow với Hà Nội trong nhiều thập niên cũng thiếu nhiều phần đối chiếu từ các sách mới mà giới nghiên cứu Âu Mỹ liên tiếp đưa gia thời gian qua như cuốn ‘Revolution 1989: The Fall of the Soviet Empire’ của Victor Sebestyen (2009) hay ‘Russian’s Cold War’ của Jonathan Haslam (2012).
Nói như thế không phải là để phê phán cuốn sách đầy đủ nhất từ trước tới nay về chính trị Việt Nam mà để bạn đọc Việt Nam tin tưởng rằng chủ đề ‘hệ thống cộng sản’ vẫn được giới khoa bảng quốc tế theo đuổi, cập nhật, và trong dòng sách này Bên Thắng Cuộc chắc chắn là một hồ sơ quan trọng nếu được dịch ra ngoại ngữ.
Phần trong nước, tác giả cũng sử dụng khá nhiều các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam để ghi nhận các bước tiến và lùi trong chính sách.
Nhưng vì ở Việt Nam luôn có khoảng cách khá lớn giữa ngôn từ văn bản với chính sách áp dụng thực và kết quả cuối cùng nên cách làm này dù cần thiết cho giới cần tra cứu, lại dễ khiến bạn đọc bình thường có cảm giác bội thực của một thời phải ăn độn bo bo.
Trái lại, khi đi xa văn kiện, ngòi bút báo chí tinh tế đã giúp tác giả giải mã được chiến lược ‘pháo đài huyện’ mà các con đẻ của nó vẫn đang lãnh đạo đất nước ngày hôm nay.
Nào ai nghĩ chính phong trào ông Lê Duẩn tung ra nhằm gây dựng cán bộ trẻ từ huyện để đẩy thẳng lên trung ương hồi đó, theo Huy Đức, đã tạo đà cho ông Nguyễn Tấn Dũng từ huyện Cà Mau, tỉnh Minh Hải hay bà Trương Mỹ Hoa từ huyện Gò Công, tỉnh Tiền Giang và một số nhân vật khác lên cao.
Chính cách để các nhân vật thật tái hiện trong ánh sáng mới của lịch sử và tư liệu khiến Bên Thắng Cuộc không nằm vào dạng tác phẩm nghiên cứu academic mà giống như dạng ký sự hay non-fiction biographic history tựa như của Simon Sebag Montefiore trong ‘Stalin: The Court of the Red Tsa’ hay ‘Jerusalem: The Biography’.
‘Bên Thắng Cuộc’ còn nhiều phần phát hiện thú vị khác về ‘người trong cuộc’ mà tôi tin là bạn đọc sẽ đánh giá cao, và nếu những gì tác giả viết ra có gây dư luận khen chê hay tạo ra tranh luận thì cũng là điều tốt vì đã lâu người đọc tiếng Việt chưa có trong tay một bộ sách đầy đủ, chân thực và nhiều tính gợi mở như thế về đất nước họ.
Và nếu vì đọc ‘Bên Thắng Cuộc’ mà có các tác giả khác nung nấu muốn viết thêm, viết lại, viết tiếp về chủ đề Việt Nam thì hẳn cũng là một thành công ‘ý tại ngôn ngoại’ cho tác giả.
Nguyễn Giang
 Theo BBC

“Bầu sữa” hàng xóm

Sự xấu hổ chỉ có thể chấm dứt khi một đứa trẻ, “mồm đầy râu và miệng đầy răng”- biết xấu hổ, chứ không phải hân hoan, với việc “bú sữa hàng xóm”.
Đến chiều qua, hầu hết các báo đều chạy những hàng tít lớn: Nhật Bản vẫn sẽ là nhà tài trợ lớn nhất cho Việt Nam. Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Tanizaki Yasuaki được dẫn lời cam kết: Trong cả năm tài chính này, Nhật Bản sẽ có thể cung cấp khoản viện trợ khoảng 2,6 tỷ USD, cao hơn nhiều so với con số cam kết 1,9 tỷ hồi cuối năm ngoái.
Hình như niềm vui trước con số tài trợ khổng lồ đã khiến tất cả đã quên rằng: Không bao giờ là đồng tiền chùa, “ODA là tiền thuế của nhân dân các nước, và là tiền nợ của nhân dân Việt Nam”- đây là phát ngôn nổi tiếng của ĐBQH Nguyễn Ngọc Trân tại tại Hội nghị tư vấn các nhà tài trợ năm 2006. Bấy giờ, sau 15 năm qua tiếp nhận vốn ODA, Việt Nam mới bắt đầu xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn, trong quan niệm của nhiều người, như là một thứ “của chùa” này.
5 năm sau đó, tháng 6-2010, trong phiên chất vấn, ĐBQH Dương Trung Quốc đặt vấn đề: “ODA là khoản vay có điều kiện của nước giàu đối với nước nghèo, thực chất là phương thức đầu tư tài chính, công nghệ và chính trị mang lại lợi ích cho chủ nợ. Việc vay vốn ODA là cần thiết, nhưng chỉ nên coi là nhất thời, giống như đứa trẻ cần bú sữa mẹ, vú nuôi hoặc xin sữa hàng xóm. Các nước đều nỗ lực giảm vay ODA, giống như đứa trẻ cứng cáp cần cai sữa mẹ”. Ông thẳng thắn chất vấn Chính phủ về việc “Đã có kế hoạch “cai” ODA hay chưa?
“Bú sữa hàng xóm đúng là khó đấy”, đại diện Chính phủ, khi đó là Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng nói “Chúng ta vay thực tế có chịu ràng buộc và có thiệt về kinh tế. Song tính chung lại, đánh giá các mặt cho thấy sử dụng vốn ODA là có hiệu quả”. Và theo ông, trong điều kiện hiện nay, Việt Nam vẫn phải tranh thủ nguồn ODA càng dài càng tốt.
Hẳn nhiều người sẽ chưa quên nổi xấu hổ khi “Chủ nợ ODA” Nhật bản ngừng viện trợ OAD cho Việt Nam sau khi cử tri Nhật phẫn nộ và ngay lập tức yêu cầu Quốc hội chất vấn chính phủ Nhật về việc quản lý và sử dụng tiền đóng thuế của nhân dân sai mục đích ở Việt Nam sau các scandal PMU18 và “Quả bom” tại đại lộ Đông Tây. Tháng 6 vừa rồi, ngay trước thềm hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ giữa kỳ năm 2012, bộ Ngoại giao Đan Mạch đã không ngần ngại tuyên bố dừng 3/4 dự án ODA tài trợ cho Việt Nam do nghi ngờ các cơ quan, đơn vị sử dụng chi sai khoảng 11,4 tỉ đồng trên tổng số tiền khoảng 69 tỉ đồng. Một nỗi xấu hổ. Một cú sốc thực sự. Không xấu hổ sao được khi người của phía “con nợ” ngửa tay nhận hối lộ 262.000 USD của các nhà thầu thuộc về “nhà tài trợ”. Không sốc không xong khi ngay trong một dự án nghiên cứu về “Biến đổi khí hậu và các hệ sinh thái vùng cửa sông” có những khoản tiền được dùng làm học bổng cho con gái của điều phối viên dự án.
Nhưng vụ PMU18 năm 2006 hóa ra chỉ là sự bắt đầu và án tù 20 năm cho ông Huỳnh Ngọc Sĩ chỉ là sự tiếp nối. Những công bố sau đó của Thanh tra Chính phủ tại các dự án sử dụng ODA như “Cầu Thanh trì”, “Nam Vành đai III Hà Nội”, hay “Thủy lợi Phước Hòa”, “Cải tạo Cảng Hải Phòng”…đang cho thấy có những sai phạm lớn hơn rất nhiều so với con số “11,4 tỷ đồng” tạo ra “cú sốc Đan Mạch”.
Đứa trẻ Việt Nam chưa thể xa rời bầu vú hàng xóm. Đó là một sự thật đáng xấu hổ. Và sự xấu hổ chỉ có thể chấm dứt khi một đứa trẻ, “mồm đầy râu và miệng đầy răng”- biết xấu hổ, chứ không phải hân hoan, với việc “bú sữa hàng xóm” hoặc ít nhất cũng phải bắt đầu bằng việc chấm dứt quan niệm ODA là “của chùa” để có thể mặc sức vầy vò.
Đào Tuấn

Thứ Ba, ngày 11 tháng 12 năm 2012

Đôi lời tâm sự với các bạn tri thức

Tôi muốn nói với mọi người sau sự kiện hôm qua, đặc biệt với những vị đã gắn bó hơn nửa đời người với Đảng và Nhà nước là đừng ảo tưởng nữa. Hãy dũng cảm làm những việc đúng mình muốn và nói những lời đúng lòng mình.
Trần Thanh Vân
Chồng tôi, Lê Tiến Thiện, hiệu Từ Quang (ánh sáng của lòng nhân từ) đã vĩnh viễn nằm xuống. Hôm nay anh thực sự đã trở về với mảnh đất cha ông, nghĩa trang thôn Do Lộ, thuộc phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông, TP Hà Nội. Nằm cạnh anh là thằng con trai lớn của chúng tôi: Lê Trần Bảo, nó đã về đó cách đây đúng 12 năm để đón bố hôm nay.
Không hiểu sao, 12 năm trôi qua, nơi đó vẫn được để trống chờ anh? Một miếng đất nhỏ, góc thửa ruộng nhỏ, nguyên thổ, khiêm tốn, nằm yên lặng, bên lối đi?
Những ngày bận rộn, tang gia bối rối vừa qua, mẹ con tôi đã được anh chị em họ hàng, bạn bè, người thân, làng xóm quê nhà và cơ quan cũ của anh, của những người quen thân đã lâu và cả những bạn mới quen chưa kịp biết mặt, đã chăm lo giúp đỡ vô cùng chu đáo. Tôi mất chồng, đau khổ ngẩn ngơ, thằng bé chưa đầy 14 tuổi bị mất cha càng ngẩn ngơ hơn, nhưng mọi việc đã diễn ra vô cùng êm đẹp, khiến mẹ con tôi thực sự thấy ấm lòng.
Con xin cảm tạ Trời Phật, xin cảm tạ tấm lòng của mọi người. Cuộc đời này vẫn còn nhân hậu và đáng hy vọng lắm.
Hôm nay, 9/12/2012, theo lời hẹn, tôi phải về quê thanh toán mọi khoản chi phí và cám ơn họ hàng làng xóm đã hết lòng vì chồng tôi trong tang lễ vừa qua.
Khi tôi đang cùng mấy đứa cháu bên nhà chồng ngồi kiểm lại các khoản mọi người đã chi tiêu để thanh toán thì điện thoại reo:
- “Chị ơi, một xe buýt bắt gần 30 người đã đi về phía bên kia sông Hồng”.
Tôi nói với thằng cháu họ: “Cô ở lại làm nốt việc phải làm, cháu đi đi”.
Thằng bé tất tưởi ra đi.
Chiều về, tôi được biết đầy đủ mọi tin tức, ai đang bị giam ở đâu, ai đã được về và đọc vội thông báo của TS Nguyễn Quang A viết từ nhà cụ nhạc gửi ra và những dòng phản ứng bất bình của GS Tương Lai.
Bỗng nhiên tôi nhớ đến những ứng xử cuối đời của chồng tôi.
Anh đã từng được nuôi nấng, cưng chiều và một thời được xã hội nể trọng.
Anh là người con út sinh trưởng trong một gia đình đông con nhưng hiếu học. Các chị gái chị dâu đều là giáo viên. Các anh trai, anh rể đều tham gia kháng chiến chống Pháp từ năm 1946 và có người đã lên đến cấp tướng. Cả gia đình sống trong sạch, tận tụy trong công việc.
Đó là những tấm gương tốt để anh noi theo.
Bản thân anh đã tham gia quân ngũ, đã đi dạy học và ba năm liền là chiến sĩ thi đua, rồi trở thành Đảng viên khóa Mồng sáu Tháng Giêng (1961), anh đã đi làm báo, đi học đại học và được đào tạo tại nhiều nước về ngôn ngữ và về kinh tế: ở Vương quốc Anh, ở Nhật, ở Hà Lan…
Sau hơn 30 năm làm kinh tế đối ngoại ở Uỷ Ban Kế hoạch Nhà nước, ở Văn phòng Chính phủ, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Uỷ Ban QGDS & KHHGĐ, được đặt chân đến khoảng 40 nước phi xã hội chủ nghĩa, để đi vay và đi xin viện trợ.
Năm 1985, anh đã được Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme mời đến nhà riêng ăn cơm chiều, để thể hiện lòng hiếu khách, vợ chồng Thủ tướng vào bếp tự làm thức ăn đãi khách. Anh dần dần hiểu ra: “Xã hội Tư bản giãy chết không xấu như báo chí đã tuyên truyền và con người trong xã hội giãy chết đó thì thật tốt bụng, thông minh, cần cù và chân tình, chứ không hời hợt, kênh kiệu, giả tạo và sẵn sàng phản bạn như một số ”đồng chí” mà anh đã cộng tác”.
Đầu năm 2000, anh quyết định xin về hưu và sau khi nhận huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, anh lặng lẽ cất bộ hồ sơ Đảng tịch đó đi, không giao nộp cho địa phương, coi đó là một kỷ niệm thời trẻ mà anh không muốn nhắc tới nữa.
Kể từ ngày đó, anh chính thức tự “khai trừ” mình ra khỏi Đảng.
Tôi về hưu sớm hơn anh (năm 1992) để lập công ty riêng, chúng tôi đi làm thuê (thiết kế và nhận hợp đồng thi công xây dựng) tôi phải kiếm tiền để nuôi sống gia đình và bắt đầu quan tâm đến các hoạt động ngoài xã hội. Khác với anh, lúc còn trẻ tôi không làm đơn xin vào Đảng, không nhận một chút chức quyền gì, nên lúc cuối đời, tôi không bị cái cảm giác thất vọng, buồn chán đè nặng như anh.
Kể từ năm 2000 vợ chồng tôi mới thực sự có thời giờ sống bên nhau và mới thực sự nói chuyện với nhau nhiều về nhân tình thế thái.
Lúc này quan hệ xã hội đã thay đổi nhiều. Những người quen đã từng cùng cộng tác và được anh giúp đỡ trước đây, có người đã về hưu, thỉnh thoảng đến thăm anh, có người vẫn phải bận kiếm sống, nên thi thoảng anh mới có dịp gặp và có người đã lên chức lên quyền thì còn bận rộn với chức quyền của mình nên anh cũng không muốn gặp họ.
Ngược lại, anh bắt đầu quen và gắn bó với các bạn của tôi nhiều hơn.
Nghề nghiên cứu Phong thủy trong quy hoạch hay nói đến chuyện huyền bí và nghề thiết kế thi công xây dựng đôi lúc phải ra công trường lam lũ, lại hay đối diện với những vấn đề nóng bỏng như Vụ Thủy cung Thăng Long, như Disneyland trong Công viên Thống Nhất, như dự án Khách sạn trong Công viên, như Dự án xây TT Thương mại trên Chợ 19 tháng 12, như quy hoạch đô thị hai bờ Sông Hồng, như quy hoạch Thủ đô mở rộng… là những đề tài khiến tôi thực sự bận rộn và trăn trở.
Anh là người ngoài nghề nhưng anh cũng bị cuốn hút và đã giúp đỡ tôi không ít. Tính anh điềm đạm, lại đã quen viết lách và cân nhắc từng câu chữ, anh hay đọc các bài nháp tôi viết ra, cắt bỏ những từ ngữ nóng nảy không cần thiết, khiến cho những điều tôi muốn diễn tả dễ lọt tai và thuyết phục người khác hơn. Anh dặn tôi, muốn nói gì thì phải tìm hiểu cho kỹ, phải nắm thật chắc, rồi đi thẳng vào vấn đề, đừng nói chung chung, đừng hằn học thóa mạ người khác.
Anh bảo:
“Không ai thích nghe những lời đao to búa lớn, lúc cần cười, vẫn phải cười, lúc cần bắt tay vẫn phải bắt tay, miễn là bắt người ta nghe theo mình, đó chính là nguyên tắc “lấy nhu thắng cương”.
Ngày tôi suýt bị bắt vì vụ Thủy cung Thăng Long năm 1998, khi nhận được tin cấp báo, anh động viên tôi bình tĩnh vững tin và sẵn sàng thay tôi lo việc gia đình.
Ngày ông Phó Tổng giám đốc công ty du lịch Hà Nội đưa tin bịa đặt rằng Khách sạn NOVOTEL ON THE PARK là của Thụy Điển đầu tư, nên họ họp báo tuyên bố là vẫn cho tiếp tục xây khách sạn 4 sao trong công viên, anh giúp tôi liên lạc với Đại sứ Thụy Điển ngay để làm rõ trắng đen.
Từ đó anh dặn tôi trong thời buổi nhá nhem này phải hết sức tỉnh táo và khôn khéo, ai kích động cũng kệ, ai chê bai là mê tín dị đoan cũng mặc, miễn là phải luôn làm việc có hiệu quả và cần ”đánh” vụ nào là phải kiên trì tìm đồng minh “đánh” xong mới thôi.
Anh còn nói với tôi:
“Đừng có ảo tưởng và đừng đặt lòng tin vào bất cứ lời ngon ngọt nào. Lúc còn trẻ em đã không chọn con đường tiến thân là vào Đảng, thì hôm nay em cũng không việc gì phải chống Đảng. Đảng là một tổ chức chính trị chỉ có thể tồn tại trong một giai đoạn lịch sử nào đó. Anh đã từng coi Đảng là thiêng liêng là máu thịt. Nhưng chuyện đó qua rồi. Vĩnh viễn qua rồi”.
Những năm gần đây sức khỏe của anh kém dần. Còn tôi vốn đã nhiều bệnh mãn tính, lại phải chăm sóc một ông chồng ốm và nuôi dạy một thằng con út mới học đến cấp II, nên khá tốn kém và bận bịu.
Anh bảo với tôi:
“Em đừng quá lo nghĩ về anh và con quá nhiều, vẫn phải tham gia công việc xã hội và chia sẻ bớt cho xã hội, chọn việc nhỏ thôi nhưng thật hữu ích mà làm, hãy coi đó là thú vui xả hơi sau những phút căng thẳng vì chồng con, em sẽ thấy vui hơn và đóng góp có hiệu quả hơn”.
Tôi đã nghe anh và chọn những việc rất nhỏ tùy theo sức của tôi.
Hôm nay anh không còn nữa. Anh đã chọn cách ra đi để đỡ bớt gánh nặng trên vai tôi.
Dù rất đau đớn, nhưng tôi có thể yên tâm nói rằng:
“Vào lúc cuối đời chúng tôi đã hiểu nhau và có cùng quan điểm”.
Tôi muốn nói với mọi người sau sự kiện hôm qua, đặc biệt với những vị đã gắn bó hơn nửa đời người với Đảng và Nhà nước là đừng ảo tưởng nữa. Hãy dũng cảm làm những việc đúng mình muốn và nói những lời đúng lòng mình.
KTS Trần Thanh Vân
Theo Bauxite Việt Nam